اتحاد کار شماره ۱۲۷/ ارديبهشت ۱۳۸۴

نشريه آرش در آخرين شماره خود(91) ضمن انتشار متن بيانيه 565 نفر از روشنفکران داخل کشور و نامه‌ي سرگشاده به امريکا در خارج از کشور، با تعدادي از فعالين سياسي در خارج از کشور پرسش زير را در ميان گذاشته است:
« درشرائط حساس کنوني ايران و جهان، نظر شما درباره «نامه سرگشاده به مردم آمرِيکا» ابراز مخالفت تعدادي از ايرانيان به حمله نظامي آمريکا و بيانيه تحليلي ۵۶۵ نفر از فعالان سياسي و دانشجوئي ايران«راهکار حتمي و نهائي، گردن نهادن به راي و ارده ملي است» چيست؟ آيا از اين نامه و بيانيه حمايت مي کنيد يا نه، چرا؟»
در بين کساني که به ين پرسش پاسخ داده اند، سه تن از رفقي سازمان فرزانه عظيمي، رئوف کعبي و مسعود فتحي هستند که در زير متن پاسخ آنان را بري اطلاع خوانندگان نشريه درج مي کنيم.
 

ديوارهاي مانع همفکري و همياري

فرزانه عظيمي

جهان ما در سالهاي اخير و بخصوص پس از ۱۱ سپتامبر دستخوش تغييرات شديدي بوده است و سياست آمريکا در قبال منطقه نيز پس از آن با تغيير قابل ملاحظه اي همراه بوده که تاثيرات خود را در سطح منطقه برجاي گذاشته است. اگر در زمان انقلاب ۵۷، سياست امريکا در رابطه با منطقه ايجاد کمربند سبز بود و بدنبال آن پشتيباني از قشري ترين و مذهبي ترين جنبش ها، ۱۱ سپتامبر نقطه عطفي در نه فقط چرخش قاطع از اين سياست، بلکه حرکت در جهت زدودن آثار چنين سياستي که اين بار دامن خود آمريکا را گرفته بود، برقراري ثبات و ساقط کردن حکومتهاي توتاليتر در منطقه بود. پس از ۱۱ سپتامبر، مبارزه با تروريسم در صدر سياستهاي آمريکا قرار گرفت و دولت آمريکا با حمله به عراق به بهانه داشتن سلاح اتمي و عليرغم مخالفت دولتهاي اروپائي و افکار عمومي جهان، نشان داد که در پيشبرد سياست جديد خويش بسيار جدي است و حاضر است بدون همکاري و پشتيباني دولت هاي ديگر نيز، اين سياست را عملي سازد. پشت سر داشتن چنين تجربه اي از يکسو و تلاشهاي دولت جمهوري اسلامي در غني سازي اورانيوم و عدم موفقيت مذاکراتي که بسيار به درازا کشيده است، و بالاخره تهديد آمريکا به حمله نظامي به ايران، شرايط تکرار تجربه عراق در مورد ايران را براي بسياري از ايرانيان وطن دوست و کساني که مسائل ايران را دنبال مي کنند، به يک احتمال جدي تبديل ساخته است. نامه سرگشاده جمعي از ايرانيان به مردم امريکا نيز، درست در بحبوحه مذاکرات بر سر مساله هسته اي ايران و تهديدات دولت آمريکا به حمله نظامي در صورت عدم توقف اين تلاشها، نوشته شد و طبيعتا در آن به عواقب و نتايج زيانبار چنين حمله اي اشاره شده است. در اين نامه از جمله آمده است:
" هر گونه تهاجم به ايران يا بمباران آن به گسترش نظامي¬گري، تقويت تسلط قشريون مذهبي بر دولت و ملت و نقض بيش از پيش حقوق بشر و حقوق دمکراتيکِ مردم خواهد انجاميد.
ما شما را به مخالفت با هر گونه مداخلهء نظامي در ايران و فعاليت براي گسترش صلح واقعي در منطقه فرا مي¬خوانيم"
من فکر مي کنم که امضا کنندگان اين نامه روي نکته مهمي انگشت گذاشته اند. و آن اينکه تهاجم نظامي به ايران، بيش از هرچيز به نقض حقوق بشر منجر شده و تقويت تسلط قشريون مذهبي را به دنبال خواهد داشت. مردم کشور ما تجربه جنگ ايران و عراق را فراموش نکرده اند، که طي آن به بهانه شرايط جنگي، هر صداي آزاديخواهانه اي با برچسب خدمت به دشمن، در نطفه خفه شده و سرکوب در عرصه هاي مختلف هرچه بيشتر شدت گرفت. از سوي ديگر قربانيان شرايط جنگي فقيرترين و ضعيف ترين آحاد جامعه هستند. منظورم از شرايط جنگي الزاما" حمله نظامي نيست. بلکه فضاي جنگي و تهديدات و محدوديتهاي مختلف را هم شامل مي شود. فقط در عراق در دوران تحريم اقتصادي، به دليل وارد نشدن شير خشک و دارو، نزديک به نيم ميليون کودک عراقي جان خود را از دست دادند. بنابراين من نه فقط با حمله نظامي به ايران مخالفم، بلکه فکر ميکنم ما بايد با هرگونه تحريم و اقداماتي که دامنه ضرر آن مستقيما به مردم وارد مي شود، مخالفت کنيم. در شرايطي که اکثريت مردم يک کشور با دولت حاکم مخالفند و ما هر روز شاهد ابراز مخالفتها از سوي اقشار مختلف مردم هستيم، دخالت نظامي مي تواند فقط به اين روند و به اين صداهاي آزاديخواهانه ضربات جبران ناپذير وارد سازد.
امروز تحولات منطقه نيز نشان مي دهند که ديگر دولتها به سياق سابق نمي توانند حکومت کنند. از انقلابات "مخملين"، تا برگزاري انتخابات آزاد و ساقط کردن دولت و باطل کردن نتايج انتخابات تقلبي از طريق تظاهرات خياباني، و بالاخره پيشرفت هرچند آهسته روند صلح در خاورميانه، همه و همه نمودهاي آشکار رشد دمکراسي در منطقه است.
واقعيت اين است که ايران نيز تافته جدا بافته نيست و در زنجيره اين تحولات قرار خواهد گرفت. بيانيه تحليلي ۵۶۵ نفر نيز يکي از نمودهاي بارز اين امر است. در شرايطي که هر وب لاگ نويس را براي ابراز انتقاداتي چند به زندان مي افکنند، و هر روز روزنامه اي تعطيل مي شود و در شرايطي که هر تجمع و تشکلي ممنوع است، انتشار چنين بيانيه اي نشان از آن دارد که اولا اراده براي تغيير بسيار قوي است، ثانيا اين اراده يک جمع انديشمند و فعالين سياسي است که با شجاعت، به ارائه فاکتهاي مشخص پرداخته، بي لياقتي دولت کنوني را به تصوير مي کشد و ثالثا اين جمع از گذاشتن امضاي افرادش در کنار يکديگر، ابائي ندارد. اراده اي که وفاق ملي را براي پايان دادن به وضعيت کنوني از يکسو، جلوگيري از دخالت خارجي از سوي ديگر دنبال مي کند و با صدائي رسا اعلام مي کند که " راهکار حتمي و نهائي، گردن نهادن به راي و اراده ملي است". من فکر مي کنم خطاب اين گفته نه فقط به حاکمان جمهوري اسلامي، بلکه به تمام کسان از جمله دولتهاي خارجي است که اراده ملي و خواست مردم ايران را در تعيين تکليف با سرنوشت خود ناديده گرفته، و مي خواهند از جمله با دخالتهاي نظامي، آن چيزي را ديکته کنند که شايد ابدا راي و اراده و خواست اين ملت نباشد.
همانطور که در نامه به مردم آمريکا نيز به تجربه دخالت هاي آمريکا در امور ايران اشاره شده است، اگر دولت آمريکا بخواهد از تجربه هاي قبلي خويش در رابطه با ايران و همچنين از تجربه اخير عراق درس بگيرد و عاقلانه عمل کند، قبل از هرچيز بايد به اين خواست که از جانب بسياري از احزاب، سازمانها و شخصيتهاي اپوزيسيون ايراني نيز پشتيباني شده است، گردن گذارد. در شرايط فعلي اگر آمريکا نخواهد تجربه ۲۸ مرداد را در اذهان ايرانيان دوباره متبادر کند، يا بهتر بگوئيم اگر بخواهد آثار زخم حاصل از آن را تا حدودي التيام بخشد، بايد که اين بار به گونه ديگري عمل کرده و اگر واقعا مخالف برقراري دمکراسي در ايران نيست، با پشتيباني از اپوزيسيون ايراني چه در داخل و چه در خارج، و حمايت از خواست انتخابات آزاد، به واقعيت بخشيدن خواست گذار مسالمت آميز به جامعه اي که در آن راي مردم تعيين کننده است، ياري رساند.
آنچه که هم در نامه به مردم آمريکا و هم در بيانيه تحليلي ۵۶۵ نفر به چشم مي خورد، اشاره به شرايط متحول و حاد کنوني در منطقه و تاکيد بر يک راه حل منطقي و عملي با توجه به ميثاق هاي بين المللي است و مهم تر از هرچيز دفاع از منافع ملي چه در قبال دولتهاي خارجي، چه در قبال دولت حاکم بر ايران است. در بيانيه تحليلي از جمله آمده است:
"امضاء کنندگان اين بيانيه نه در سر خيال ايجاد ناامني و آشوب دارند و نه در کف سلاحي براي براندازي. ما را آن قدر کياست و عقل هست که تشخيص دهيم در شرايط امروزي کشور و منطقه هرگونه ناامني و آشوب به زيان ملت تمام مي شود و آن قدر تجربه اندوخته ايم که کشور را به ناکجا آبادي ديگر هدايت نکنيم."
بنابراين هم امضا کنندگان اين بيانيه و هم امضا کنندگان آن نامه بر اينکه هر گونه ناامني و آشوب و وضعيت نظامي، به زيان ملت بوده و به گسترش نظامي¬گري، تقويت تسلط قشريون مذهبي بر دولت و ملت و نقض بيش از پيش حقوق بشر منجر خواهد شد، تاکيد دارند.
امضا کنندگان بيانيه همچنين اعلام مي دارند که خواهان تغيير ساختار قدرت حکومتند و فرصت و راهکار حتمي و نهايي را گردن نهادن به راي و اراده ملي مي دانند. به اين ترتيب تغيير شرايطي را اعلام مي کنند که در آن ديگر اصلاحات به شيوه سابق نمي تواند پيش برود.
من فکر مي کنم که روندي که آغاز شده است و اين نامه و بيانيه نيز نمودهائي از آن هستند، در واقع نشانه آن است که خواست تغيير ساختار حکومت به دست خود مردم و با راي و اراده آنان، به يک مخرج مشترک براي بسياري از نيروها چه در داخل و چه در خارج تبديل شده است و در اين ميان عليرغم اختلافات فکري و گرايشي عميق و چندين ساله، مي رود که يک اراده واحد و بهتر بگويم، زمينه ها و پيش شرط هاي يک وفاق ملي بر سر اساسي‌ترين خواسته‌هاي مردم ايران آماده شود. نزديک به سه دهه حکومت جمهوري اسلامي، شناخت و تجربه کافي را بدست همه نيروهاي اپوزيسيون داده است و چه نيروهائي که در ايران هستند و چه آنها که به اجبار به خارج از مرزهاي ايران تبعيد شدند، در طرز فکر و نگاه خود دچار تغييرات زيادي شده اند. تغييراتي که خوشبختانه اين دو را با تمام تنوع در دو بخش نيز، به يکديگر و براي رسيدن به ايراني آزاد، نزديکتر کرده است. پشتيباني وسيع از اين بيانيه توسط نيروهاي مختلف اپوزيسيون در خارج از کشور نيز بيانگر اين واقعيت است.
دادن اين بيانيه ها و پشتيباني وسيع از آن، بدون در نظر گرفتن اختلافات گرايشي و عقيدتي، نشانه بلوغ فکري و سياسي بسياري از انديشمندان و فعالين سياسي ميهن ماست. گرچه به نظر بعضي از ناقدان، دادن بيانيه و جمع کردن امضا و يا حمايت از آن، چندان کار مهمي نيست ولي به نظر من، نتيجه اين کار از جمله شکستن تابوهائي است که ما سالهاست در اذهان خود ساخته ايم. من فکر نمي کنم که کسي دچار اين توهم شده باشد که در حال حاضر در ايران آنچنان شرايط آزادي ايجاد شده است و همه امضا کنندگان توانسته اند در فضائي آزاد به بحث و تبادل نظر بپردازند و اين بيانيه حاصل چنين پروسه اي است، بلکه اين بيانيه بيشتر نشان از تلاش اين جمع در فرياد زدن اين خواست به صداي بلند و اراده مشترک آنان در وادار كردن حکومت به تمكين بر اين خواست‌ها از يکسو و ايجاد اميد در ميان مردم براي امکان چنين تغييري از سوي ديگر است.
قبل از ايجاد هر تغييري بايد ما در قلمرو انديشه به ضرورت و امکان اين تغيير برسيم. اين گام اول است و پس از آن بايد به اين فکر کرد که چگونه مي توان اين تغيير را ايجاد کرد. امروز خواست تغيير ساختار حکومت، به خواست اکثريت اپوزيسيون حکومت تبديل شده است، اما هنوز در تعريف چگونگي رسيدن به آن، بايد راه کارهاي مشخص جستجو شده و ارائه شوند. قبل از اينکه بسياري از احزاب، سازمانها، شخصيتها چه در داخل و چه در خارج بتوانند براي ايجاد آلترناتيوي در قبال حکومت فعلي به بحث و تبادل نظر و ارائه راهکار بپردازند، بايد ديوارهاي موجود بين خود، که مانع همفکري و همياري در رسيدن به هدف عاجل پايان دادن به وضعيت موجود است را، از بين ببرند. ادامه اين روند مي تواند فراروئي به راهکار مشترکي باشد که اپوزيسيون در داخل و خارج کشور از طريق کارزار مشترک خود بدان دست پيدا کرده و زمينه را پراي برقراري جمهوري مردم فراهم خواهد ساخت.
بنابراين من به سهم خود به چنين تلاشهائي ارج بسيار مي گذارم و به نظرم در شرايط حساس کنوني ايران و منطقه، هر حرکت جمعي و کارزار مشترک، مي تواند ما را يک گام به وفاق ملي براي پايان دادن به حکومت اقتدارگراي کنوني نزديک تر کند.