اتحاد کار شماره ۱۲۵/ بهمن ١٣٨٣

انتخابات عراق تولدی ناقص اما، لازم

حماد شيبانی

نخستين انتخابات عراق در فضاي سنگين و نا امن تحت اشغال و ترس از عمليات تروريستي كور، براي تعيين نمايندگان مجلس قانونگذاري طبق پيش بيني قبلي در روز 30  ژانويه انجام شد. طبق اطلاعيه شوراي عالي نظارت بر انتخابات 59% از واجدين حق راي در اين انتخابات شركت كردند و 275 نفر را براي تشكيل مجلس قانونگذار در مرحلة انتقالي برگزيدند.

نتايج شمارش آرا  با پيش بيني هاي قبل از انتخابات تفاوت محسوسي نداشت. « ائتلاف عراق متحد»  متشكل از 25 تشكيلات سِاسی- مذهبي شيعة  بر خوردار از حمايت حكام ايران و آيت الله سيستاني كه خود به دليل نداشتن شناسنامه عراقي نتوانست رسما در انتخابات شركت كند، با  دستيابي به 140 كرسي بالا ترين موقعيت را كسب كرد ( 4 مليون و 750 هزار راي يعني 2 .48%  آراء )  موقعيت بعدي از آن « ليست پيوند كردستاني» بود. اين ائتلاف شامل اتحاديه ميهني به رهبري طالباني و حزب دموكرات به رهبري بارزاني بود و نيروهاي كوچكتري نظير «حزب كمونيست كردستان» شاخة كردستان حزب كمونيست عراق، حزب سوسيال دموكرات كردستان به رهبري محمود عثمان و نيز تني چند از چهره هاي تركمن ، ايزيدي، كلداني وآشوري و عرب ساكن كردستان را در بر مي گرفت .  بيش از 80%  از واجدين حق راي در كردستان عراق يعني 2 مليون و 175 هزار و 551 نفر پاي صندوقها رفتند و به اين ليست راي دادند . 75 نفر از اين ليست با كسب آراي لازم انتخاب شدند (25.7 %.كل آراء) .  ليست ديگري بنام «ليست عراق» به رهبري اياد علاوي با كسب 13.8% كل آراء ( 1.175.551 راي) 40 كرسي را از آن خود ساخت . 5 كرسي به ليست رئيس جمهور موقت و 15 كرسي باقيمانده به كساني تعلق گرفت كه اسامي آنها در 19 ليست مختلف قرار داشت. ازجمله طرفداران مقتدي صدر به 3 كرسي دست يافتند.

در كردستان  مردم با انگيزه مشاركت فدرالي در ساختار عراق آينده پاي صندوقها رفتند  و به افراد وابسته به طيفهاي مختلف فكري به با تاكيد بر نقطه اشتراك آنها در زمينة حقوق ملي خلق كرد راي دادند. همزمان با انتخابات سراسري، مردم كردستان به كانديداهاي خود براي دورة جديد پارلمان محلي كردستان نيز راي دادند. در كردستان به طور غير رسمي كنار اغلب مراكز اخذ راي ،صندوق ديگري توسط طرفداران استقلال كردستان گذاشته شده بود و از مردم براي گفتن آري يا نه به اين ايده دعوت مي شد .بسياري از مردم با اشتياق به اين صندوق ها نيز راي مي انداختند. هرچند گزارشاتي مبني بر اعمال نفوذ و تخلف انتخاباتي از سوي وابستگان به احزاب بزرگ كرد به شورايعالي انتخابات رسيد و مورد بررسي قرار گرفت اما حقيقت غير قابل انكار آن است كه مشاركت در اولين انتخابات سراسري عراق براي مردم رها شده از سلطة شووينيستي بعثي- عربي دركردستان به يك جشن بزرگ تاريخي مي مانست . اين مشاركت گسترده و فعال بي گمان طي مرحله آتي  نيروي پشتيبان قدرتمند و اثر گذاري خواهد بود كه در عين كنترل نمايندگان انتخاب شده ، آنها را در به كرسي نشاندن اهداف اعلام شده در برنامه انتخاباتي ائتلاف در محلس ، بويژه در زمينه ساختار جمهوري فدرال و ولائيك براي عراق آينده ياري خواهد كرد . در عين حال  فعال شدن مردم در عرصة سياسي درك آنان از حقوق مدني وفردي را افزايش داده و كردستان عراق به رغم موانعي كه ارتجاع سنتي وعشيره اي بر سر راه پيشرفت  قرار داده است . آهنگ تحول را ساز كرده است.

در ساير مناطق در بازي نيم بند دمكراسي، بر بستر غياب و يا انفعال نيروهاي لائيك ، سكولار و ترقيخواه عرصه اساسا در اختيار نيروهاي مذهبي و وعشيره اي بود. در اين ميان بخش مهمي از سني ها زير نفوذ سران قبايل و شخصيتهاي با نفوذ آنها كه با سقوط صدام امتيازات ويژه خود را از دست دادند، از مشاركت در انتخابات باز داشته شدند  فضاي آكنده از هراس ناشي از تهديدهاي تروريستي و شرايط بوجود آمده در اثر حملات  وحشيانه آمريكائيها به مناطق مسكوني مانند موصل به اين عدم مشاركت ياري كرد ( در استان الأنبار جائي كه فلوجه و رمادي را شامل ميشود تنها 2% حائزين حق راي  و در صلاح‌الدين 29% و درموصل فقط 17% شرکت کرده اند.).  در اين انتخابات هيچ كانديداي مستقلي نتوانست وارد مجلس شود و كانديداي مدافع بازگشت نظام سلطنتي تنها 1603 راي آورد.

طبق مصوبه اي كه زير نظر بريمر و بوسيله نخستين شوراي حكومتي دست نشانده آمريكا تهيه شده است ، اين  مجلس مي‌بايست حكومتي را جهت اداره امور عراق طي يك مرحلة انتقالي يعني دوران گذار از موقعيت تحت اشغال به وضعيت استقلال برگمارد و يك نفر را  به عنوان رئيس جمهور براي دوران مذكور تعيين كند . وظيفه ديگر اين مجلس تصويب  قانون اساسي و سازمان دهي انتخابات مجلس ملي يا اولين پارلمان « عراق مستقل» ، خواهد بود . احزاب مذهبي شيعه با ادعاي نمايندگي از طرف يك اكثريت 60 درصدي  كارزار خود را براي تزريق هرچه بيشتر سموم ارتجاع مذهبي در رگ و ريشة ساختار بنيادي رژيم آينده پيش خواهند برد. كردها به حكم دفاع از فدراليزم ناچارند از طرحهاي منجربه سلطة مذهبي مورد آرزوي نمايندگان شيعه فاصله بگيرند . تناقضات ناشي از گنجاندن ميثاق حقوق بشر بعنوان مبناي قانون اساسي و مصوبه بريمر مبني بر قرار گرفتن اسلام بعنوان يكي از اركان قانونگذاري . ائتلافها و دوري و نزديكيهاي مرحله اي گوناگوني را از هم اكنون ميان انتخاب شدگان از ليستهاي مختلف دامن زده است. نمايندگان شيعه بعد از ديدار با سيستاني ، رسما جعفري را به عنوان كانديداي خود براي پست نخست وزيري معرفي كردند. كردها توافق كرده اند كه مسعود بارزاني بر امور دولت محلي كرد در اين مرحله رياست كند  و جلال طالباني آشنا با رمز و راز سياست قرار است از طريق گرفتن منصب مهمي در حكومت سراسري از تثبيت  آنچه كه مستلزمات ضروري براي تحقق آمال و آرزوهاي ملت كرد ناميده ميشود .دفاع نمايد.

سخنگويان ائتلاف كرد . با به رسميت شناختن حق ائتلاف شيعه در رابطه با جايگاه نخست وزيري و تشكيل دولت. صراحتا از حق خود به عنوان دومين برنده انتخابات در احراز پست رياست جمهوري ياد ميكنند . تحقق اين هردو در گرو كسب دو سوم آرا مجلس منتخب، يعني ائتلافات جديد است. اياد علاوي ناراضي از نتايج انتخابات،  تهديد كرده است كه اگر اوضاع در مجلس به وفق مرادش نباشد بكلي از كشور خارج شود. غازي ياور كه ليستش فقط موفق به كسب 2%  آرا شد تنها شانسي كه دارد وارد شدن در معاملاتي است زير سايه بزرگترها ، با  چند صندلي كه صندوق انتخابات نصيب او كرده است . بايد توجه داشت كه در تمام طول اين دورة انتقالي ارگانهاي تصميم گيري در ساختار حكومت عراق نبايد تصميمي مغاير با ارادة عالية نمايندگان نيروهاي اشغال گر اتخاذ نمايند. خط قرمز واقعي همانا منافع باجگير قدرتمندي به نام اشغالگر است. اشغالگري كه اين روزها شايعات شروع مذاكرات مخفيانه اش با نمايندگان نيروي موسوم به مقاومت به روزنامه ها ي عراق راه يافته است.

در كلامي كوتاه بقول يك نظر دهندة اينترنتي از اردن ( در نظر خواهيBBC )  انتخابات عراق اگر چه مختصات يك زايمان طبيعي را نداشت با اين همه تولدي ناقص بود با انجام يك سزارين و به در خواست لااقل 59 درصد از مردم عراق، در مجموع چيزي است بسيار بيش از هيچ. آنطور كه  طرفداران عقب انداختن موعد برگزاري انتخابات به دليل حضور اشغالگر ، شعار ميدادند.