معرفی کتاب

جمع بندی مبارزات سی ساله اخير درايران

نويسنده : بيژن جزنی

انتشارات سازمان اتحادفداييان خلق ايران

کاربست خلاق مارکسسيم - لنينيسم در هر جامعه معين، مستلزم شناخت علمی از اوضاع اقتصادی- اجتماعی و سياسی آن و همچنين پروسه تاريخی اين تحولات می باشد. در بررسی های تاريخی تحولات دو نوع تاريخنگاری وجود دارد:

- بررسی های تاريخی که عمدتا به شرح و بسط وقايع پرداخته و عمدتا نقش وقايع نگاری را بر عهده دارند

- بررسی های تاريخی که عمدتا با استفاده از وقايع، پروسه تحولات را تجزيه و تحليل کرده و نتايج معينی را از آن استخراج می کنند.

احمد کسروی در اين باره می گويد :« سوم آنکه کسی تاريخ را از بهر شناختن آيين زندگانی و راه جهانداری بخواند و اين را بخواهد که پيش آمدها را درست بسنجد و پيوستگی آنها را به يکديگر بشناسد و نتيجه آنها را بدست آورد. کارهای جهان همه به هم پيوسته. آنچه امروز رخ می دهد نتيجه کارهاييست که ديروز رخ داده. فيروزيها و خرسنديها و گرفتاريها و بدبختيها هيچکدام بی انگيزه نيست.» ( در پيرامون تاريخ - سه پايگاه تاريخ نويسی - ص۱۱)

کتاب «جمع بندی مبارزات سی ساله اخير درايران» که توسط رفيق بيژن جزنی درسال ۱۳۵۳ در زندان به نگارش درآمده است، تاريخ نگاری از نوع دوم است. در اين کتاب نويسنده با ديدی مارکسيستی پروسه تحولات اقتصادی- اجتماعی و سياسی ايران در طول سه دهه بيست تا چهل را بررسی می کند. جزنی از انقلاب مشروطه آغاز می کند و با اختصار نگاهی به آن دارد و نهايتا چنين نتيجه می گيرد که عليرغم آنکه انقلاب مشروطه به اهداف خود نرسيد، ولی يک انقلاب بورژوا -دمکراتيک بود که راه را برای استقرار سرمايه داری در ايران گشود. در ادامه اين پژوهش، بيژن جزنی به بررسی سالهای حکومت رضا شاه، آغاز جنگ جهانی دوم و اشغال ايران و پس از آن می پردازد. دو دهه بيست و سی را، که يکی از دوران های پرتلاطم اجتماعی و سياسی درتاريخ معاصر ايران می باشند را با دقت تجزيه و تجليل کرده و پروسه تحولات طبقات و اقشار گوناگون جامعه ايران را می کاود. در ادامه به دهه چهل، رفرم های ارضی شاه و نتايج آن بر جامعه ايران پرداخته و سير تغيير آن را، از يک جامعه عقب مانده فئودالی در آغاز انقلاب مشروطه به جامعه ای که در پايان دهه چهل مناسبات سرمايه داری وابسته در آن بطور کامل مسلط شده است، دنبال می کند.

بيژن جزنی در کتاب خود به شيوه ای مارکسيستی، با پژوهشی در تحولات سه دهه در ايران، تغيير ساختار اقتصادی- اجتماعی و سلطه مناسبات سرمايه داری و ويژگی های منحصر به فرد آن را نشان داد. وی همچنين در اين بررسی تاريخی نتايج سياسی تحولات اقتصادی- اجتماعی را نيز دنبال کرده و در نهايت به چگونگی و الزامات رژيم ديکتاتوری به عنوان روبنای سياسی ساختار سرمايه داری وابسته پرداخته است.

جزنی دراين نوشتار تلاش نموده است که برای بررسی اين دوره از تاريخ ايران ، تمامی دلايل و شواهد تاريخی و اجتماعی را دريک مجموعه ، يک به يک برشمرده و نشان دهد که برای بررسی يک دوره از اتفاقات تاريخی تنها نبايد به کرنولوژی وقايع و حواشی آن بسنده کرد و شناخت از هر پديده را با درنظرداشت دلايل عينی و ذهنی ، عوامل داخلی و بين المللی موثر درآن می بايد تحليل نمود.. نگاه منسجمی که متاسفانه در نوشتارهای مشابه ای که دراين رابطه در دسترس است کم رنگ بوده و به درک خواننده از آن چه برماگذشته است کمک زيادی نمی کند. اين کتاب با درنظر داشتن عدم دسترسی رفيق بيژن به منابع قابل استفاده دراين زمينه و نگارش آن بطور مخفيانه در زندان ، مطمئنا دارای کمبودهايی است، اما به جرات می توان گفت که يکی از معتبرترين نوشته هايی است که دراين رابطه در دسترس ما قرار دارد

اين نوشتار که در بهار ۵۳ در زندان به اتمام رسيده بود بصورت مخفيانه و به شکل ريزنويسی از زندان بيرون آمده و دراختيار فعالين سازمان قرارگرفت. بخش های مختلف اين جمع بندی درآن سال ها در نشريه ۱۹ بهمن که در خارج از کشور توسط سازمان منتشر می گرديد به مرور به چاپ رسيدند. انتشار اين جمع بندی در سال هايی که اختناق و سرکوب رژيم سلطنتی بيداد می کرد و مجازات خواندن يک کتاب ، بازداشت و شکنجه و زندان بود به فعالين جنبش کمک نمود تا ديد روشن تری به گذشته تاريخی کشور پيداکرده و تنها متکی بر تکرار دانسته های محدود خود نسبت به حوادث تاريخی نبوده و با چشمی بازتر راه آينده را رقم زنند. بازنويسی فصل هايی از اين نوشتار چه از کانال دسترسی محدود فعالين جنبش به نشريات ۱۹ بهمن درايران و چه از طريق گوش دادن به راديو ميهن پرستان و دوباره نويسی آنها ، درآن سال ها در دستور کار هواداران سازمان قرارداشت. تکثير محدود دستی و پلی کپی اين جمع بندی نمی توانست جمع زيادی را پوشش دهد ولی به هرجهت اطلاع از آنچه که دراين نوشتار و يا مطالب مشابه آن طرح گرديده بودند توانست به درک فعالين جنبش چپ ياری رساند.

کتاب جمع بندی مبارزات سی ساله اخير درايران بعد از انقلاب ۵۷ بازتايپ و درسطح علنی انتشاريافت. استقبال از اين کتاب ، آن را به چاپ های چندباره رساند و به هرکتابخانه شخصی راه يافت و به همان نسبت نيز باآغاز موج سرکوب و کتاب سوزان توسط جمهوری اسلامی شاهد تصفيه اين کتاب از بسياری از خانه ها بوديم.

بعد از گذشت سال ها و نبود اين کتاب در دسترس علاقمندان ، انتشار مجدد اين کتاب توسط سازمان اتحاد فداييان خلق ايران انجام و به بازار راه يافته است. باشد که جای خالی آن در ميان مجموعه کتابهای تاريخی ايران پر شود.

اين کتاب را می توانيد يا در کتابفروشی های محل اقامت خود و يا مستقيما با آدرس پست الکترونيکی postchi@noos.frسازمان تهيه نماييد.