The Union Of People's Fedaian Of Iran

نگاهي گذرا به پروسه شکل گيري جنبش زنان از انقلاب مشروطه تا کنون

جنبش و مبارزات زنان در ايران قدمتي تاريخي دارد. زنان در سال 1906 در جريان انقلاب مشروطه، نقشي بسيار فعال و ارزنده ايفا کرده و بر عليه استبداد در جامعه سهمي بسيار مهم داشتند و توانستند در اعتراض به پايمال گرديدن حقوق خويش، صداي اعتراض خود را به گوش همگان برسانند. در آن زمان، زنان، سواد خواندن و نوشتن نداشتند، چرا که در جامعه مرد سالار، آگاهي و دانش زنان بسيار خطرناک محسوب مي گرديد. اين تفکر قبل از هر چيزي، ريشه در نا اگاهي و تفکرات مذهبي در جامعه داشت.
پس از انقلاب مشروطه، زنان از حق داشتن راي، حق طلاق و يا مسافرت به شکل مستقل برخوردار نبوده و تنها حق حضانت کودک را تا دو سالگي به عهده داشتند، آنها از سهم ارث نيز بي بهره بوده و وارث محسوب نمي گرديدند. در خلال سالهاي 1921 تا 31 ميلادي، در پي انقلابات و تحولات، که جهان دستخوش دگرگوني هاي بزرگي گشت. جنبش و مبارزات زنان کشور ما از ابعاد گسترده اي برخوردار گرديد. در اين دوران، تعدادي از زنان روشنفکر تحت تاثير انقلاب اکتبر در شوروي در ارتباط با جنبش ها و جريانات چپ قرار گرفته و از اين طريق اقدام به ايجاد تشکلات خاص خويش نمودند. اين تشکلات و يا گروه ها توانستند مدارس دخترانه و مدارس هنري همچون « تئاتر» را راه اندازي نموده و نقش بسيار زيادي در بيداري و آگاهي زنان در جامعه داشته باشند.
همگام با وقوع انقلاب صنعتي، زنان در ايران توانستند بيشتر در عرصه هاي کار و اجتماع وارد شوند، گرچه جوامع صنعتي همواره از زنان به عنوان نيروي کار ارزان قيمت نهايت بهره برداري را نمود، ولي بيرون آمدن زنان از کُنج آشپزخانه و ورودشان به محيط کار و کارخانه، انقلابي را در نقش آنان در جامعه باعث گرديد. بر بستر چنين زمينه اي و تحت تاثير اين تحولات بود که رضا شاه دست به کشف حجاب زد. زنان که در آن زمان بيشتر در عرصه هاي کشاورزي و قاليبافي فعال بودند، با آغاز دگرگوني در ساختار اقتصادي و سياسي و جهت گيري صنعتي کشور، رفته رفته به خاطر نياز مالي اشان از يک سو و از سوي ديگر پائين بودن دستمزدشان و دقت عملشان در انجام کارها، جذب بازارهاي کار گرديدند.
زنان در اين برهه زماني توانستند که پس از اتمام دوره متوسطه به دانشگاه ها راه يافته و نقش و جايگاه خويش را در جامعه تثبيت نمايند. آنان در سال 1942 توانستند با مبارزه خستگي ناپذيرشان وارد عرصه مبارزات سياسي شده و قوانين را به نفع خويش تغيير داده و حقوق زنان را در برنامه احزاب به تصويب برسانند.
در سال 1949 اولين سازمان دمکراتيک زنان شکل گرفته و براي اولين بار آنان توانستند در کنگره جهاني صلح شرکت نمايند.
در سال 1953 با غير قانوني اعلام شدن سازمانها و گروه هاي سياسي و روشنفکري، فعاليت تشکل هاي زنان نيز ممنوع گرديد.

نقش و جايگاه زنان در انقلاب 1979
در دهه شصت، رژيم شاهنشاهي تحت فشار جامعه و تحولات جهاني مجبور به انجام يکسري اصلاحات تحت نام «انقلاب سفيد» شد. يکي از اهداف اين اصلاحات، مبارزه با بيسوادي در سطح جامعه بود که تا حدودي در اين زمينه موفق گرديد، گرچه اين اصلاحات نتوانست بيسوادي را ريشه کن سازد، زيرا که بيشترين قسم بيسودان را زنان و آنهم زنان مناطق روستائي و شهرهاي کوچک شامل مي گرديدند که در آن مناطق، نا آگاهي و تفکرات سنتي ريشه دارتر بود.در چنين شرايطي بود که مساجد و يا مراسم مذهبي به جايگاه و مکاني براي بحث و تبادل نظر سياسي تبديل شد.
در اوايل انقلاب گروه ها و تشکلات سياسي زنان، همچون ساير گروه هاي سياسي، باز سازي گرديده و يا تشکيل شدند. با به پيروزي رسيدن انقلاب، زنان خواهان استقلال، آزادي، رفع هرگونه تبعيض جنسيتي و برابر حقوقي اشان با مردان گرديدند، در هشتم ماه مارس، در شرايطي که انقلاب تازه به ثمر رسيده بود، زنان که قصد برپائي روز جهاني زن را داشته و نسبت به اجباري شدن حجاب معترض بودند مورد يورش عوامل سرکوبگر نظام تازه به قدرت رسيده قرار گرفته و بسياري از آنان مضروب و يا بازداشت گرديدند. با مستولي گرديدن هرچه بيشتر اختناق بر جامعه، دستاوردهاي دهها ساله زنان هرچه بيشتر پايمال و عقب افتاده ترين قوانبن بر عليه آنان وضع گرديد، زنان که تا پيش از استقرار جمهوري اسلامي با مبارزهء خويش موفق به کسب پاره اي از حقوقشان شده بودند، اينک ابتدائي ترين حقوقشان به شديدترين شکل ممکن ناديده گرفته شد. تازه به فدرت رسيدگان با طرح شعار ارتجاعي« يا روسري يا توسري» و يا ، با پاکسازي گسترده آنان از مشاغل خويش، تلاش نمودند که زنان را به پستوي آشپزخانه ها بازگردانده وآنان را به برده هاي خانگي تبديل سازند. تدوين قوانين ارتجاعي و زن ستيز توسط رژيم جمهوري اسلامي، گرفتن حق حضانت از زنان، تدوين قوانين زن ستيز تحت نام حمايت از خانواده، ممانعت از سفر زنان، بدون همراهي همسر و يا والدين، نداشتن حق طلاق، نداشتن سهم مساوي در ارث، ممانعت به اشتغال در پاره اي از مشاغل همچون قضاوت و دهها مورد فوانين زن ستيز ديگر، نه تنها باعث تسليم و رکود جنبش زنان نگرديد بلکه برعکس، آنان را براي دستيابي به حقوق برابرشان با مردان مصر تر ساخت، تا جائيکه، رژيم را وادار به پذيرش بخشي از خواست هاي برحق خود نمود، حضور بيش از شصت درصد از زنان در محيط دانشگاهي، وادار ساختن حاکمان به تغيير در قوانين حق حضانت، ارث، قانون حمايت از خانواده و ...، آغاز راهي است که تا دستيابي به حقوق برابر با مردان با موانع عمده اي چون فرهنگ مرد سالار جامعه مذهبي ايران از يک سو و نظام قرون وسطائي جمهوري اسلامي روبرو است، جنبش زنان در طي سي ويک ساله گذشته، همگام با جنبش هاي دانشجوئي، کارگران و ...، در مبارزه اي خستگي ناپذير براي رسيدن به حقوق خود، همواره حاکمان را به چالش کشيده است. اين جنبش که در آن گرايشات فيمينيستي روز بروز پر قدرت تر مي گردد، تنها در پيوند با ديگر جنبش هاي اجتماعي است که قادر خواهد شد مهمترين مانع بر سر راه خويش را که همانا حاکميت قرون وسطائي جمهوري اسلامي است ، از سر راه خود بردارد. از سر راه برداشته شدن اين مانع، زمينه را براي تضعيف فرهنگ عقب مانده و ريشه دار مرد سالار در جامعه را هرچه بيشتر فراهم خواهد ساخت.

www.Frauenbewegung im Iran