ترامپ: از خاورمیانه «خون‌آلود» خارج می‌شویم

دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده اعلام کرد که نیروهای نظامی این کشور از خاورمیانه «خون‌آلود» خارج خواهد شد و ارتش این کشور دیگر نقش «پلیس جهان» را ایفا نخواهد کرد. همزمان نیروهای روسیه در منطقه استراتژیک کوبانی در شمال شرق سوریه مستقر شدند.

به گزارش خبرگزاری الجزیره دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا چهارشنبه ۲۳ اکتبر/۱ آبان در سخنرانی خود در کاخ سفید اعلام کرد آمریکا «شن‌های خون‌آلود» خاورمیانه را ترک خواهد کرد و دیگر نیاز ندارد نقش پلیس جهان را بازی کند. ترامپ در  این سخنرانی خبر از تغییر در رویه ایالات متحده آمریکا نسبت به معادلات قدرت در خاورمیانه داد:

«ما در حال خروج از منطقه هستیم. بگذارید افراد دیگری سر شن‌هایی که مدت‌هاست خون‌آلود شده‌اند، بجنگند. ارتش ما وظیفه ندارد پلیس جهان باشد».

رئیس جمهوری آمریکا اما به نقش این کشور در چهره «خونین» خاورمیانه اشاره نکرد. او در هفته‌های گذشته به‌ خاطر بیرون کشیدن نیروهای آمریکا از شمال سوریه تحت انتقادات شدیدی قرار داشته است. بسیاری او را متهم می‌کنند که نیروهای سوریه دموکراتیک (ق س د)، یکی از اصلی‌ترین متحدان آمریکا در جنگ علیه داعش را به‌ حال خود رها کرده است.

پس از خروج نیروهای آمریکا از شمال سوریه، آنکارا از چهارشنبه ۹ اکتبر حمله به این منطقه کردنشین را با همکاری شبه‌نظامیان سوری تحت حمایتش ــ موسوم به «ارتش ملی سوریه» ــ آغاز کرد تا با پیشروی در عمق ۳۲ کیلومتری خاک سوریه یک «منطقه امن» بسازد و با ایجاد این منطقه حائل یگان‌های مدافع خلق را از مرزهای خود دور نگه دارد.

حملات سنگین ترکیه علیه مناطق کردنشین که منجر به کشته، زخمی و آواره شدن شمار زیادی از کردهای شمال سوریه شد و سازمان عفو بین‌الملل ترکیه را به ارتکاب جنایات جنگی متهم کرد. بیش از ۱۷۶هزار نفر پس از حملات ترکیه آواره شدند و صدها زندانی داعشی نیز به‌دنبال این درگیری‌ها از زندان‌ها گریختند.

دونالد ترامپ در ادامه سخنانش گفت:

«کشورهای دیگر باید جلو بیایند و سهم خود را انجام دهند. من تعهد دارم مسیر دیگری را که به پیروزی آمریکا ختم می‌شود دنبال کنم».

او اما گفت برخی از نیروهای آمریکا برای حفاظت از میادین نفتی سوریه در این کشور باقی خواهند ماند:

«ما امنیت نفت را تامین کردیم بنابراین تعداد کمی از سربازان آمریکا در محل‌هایی که نفت وجود دارد باقی می‌مانند».

توافق‌های جاری و جابه‌جایی قدرت

سوریه و روسیه اکنون با ترکیه برای برقراری آتش‌بس دائم و حضور در مناطق مرزی کردنشین به توافق رسیده‌اند. براساس این توافق نیروهای روسیه و سوریه به صورت مشترک امنیت غیرنظامیان را تضمین و روند بیرون راندن نیروهای سوریه دموکراتیک را «تسهیل» می‌کنند.

براساس گزارش رویترز روسیه پنج‌شنبه ۲۴ اکتبر/ ۲ آبان  نیروهای خود را در کوبانی مستقر کرد. طبق اعلام یک منبع از وزارت دفاع روسیه، این کشور در عرض یک هفته ۲۷۶ سرباز و ۳۳ واحد تجهیزات ارتش را به سوریه گسیل خواهد کرد. مسکو چهارشنبه با «خیانت» خواندن خروج نیروهای آمریکا از سوریه، به نیروهای کرد هشدار داد «هر چه سریعتر منطقه را ترک کنند یا بوسیله ارتش ترکیه درهم کوبیده شوند».

توافق روسیه و ترکیه از سوی دیگر ورود نیروهای بشار اسد (و متحدانش از جمله سپاه قدس ایران) را پس از سال‌ها به شمال شرق سوریه ضمانت خواهد کرد.

پیمان آتلانتیک شمالی و سهم اروپا در مسائل خاورمیانه

مارک اسپر، وزیر دفاع آمریکا پنج‌شنبه با دیگر اعضای ناتو در بروکسل دیدار خواهد کرد و انتظار می‌رود صحبت‌های او بر عملیات نظامی ترکیه و جنگ علیه داعش متمرکز باشد. براساس نکاتی که برای سخنرانی او آماده شده او به این مسئله که «اقدامات ترکیه پیشرفت‌های به‌وجودآمده در سوریه را به‌خطر انداخته است»، اشاره خواهد کرد.

اسپر هفته پیش گفته بود از متحدان آمریکا در ناتو خواهد خواست «از ابزارهای جمعی و فردی دیپلماتیک و اقتصادی در پاسخ» به تهاجم ترکیه استفاده کنند. با این وجود آمریکا خود از به‌کار گرفتن این ابزارها خودداری می‌کند و دونالد ترامپ چهارشنبه اعلام کرد که تحریم‌های واشنگتن علیه آنکارا را لغو خواهد کرد.

تحلیل‌گران می‌گویند دست آمریکا در استفاده از ناتو برای فشار آوردن به ترکیه و محکوم کردن اقدامات این کشور بسته است و انتخاب زیادی ندارد.

همزمان برخی از کشورهای اروپایی از جمله فرانسه فروش تسلیحات به ترکیه را به حالت تعلیق درآورده‌اند. امانوئل مکرون، رئیس جمهوری فرانسه جمعه از ناتوانی ناتو در واکنش‌ به چیزی که او تهاجم «دیوانه‌‌وار» ترکیه خواند، انتقاد کرد و خواهان سهم بیشتری از معادلات قدرت برای اروپا شد. مکرون گفت زمان آن رسیده که اروپا در مسائل خاورمیانه به عنوان «متحد صغیر» عمل نکند.

قطعنامه پارلمان اروپا: تحریم ترکیه، ایجاد منطقه امن در سوریه زیر نظر سازمان ملل

همزمان با برقراری آتش‌بس در شمال سوریه و خروج تدریجی کردها از مناطق مرزی، پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه‌ای خواهان تحریم ترکیه و ایجاد منطقه امن در شمال سوریه با نظارت سازمان ملل شد. اردوغان اروپا را بار دیگر تهدید کرد.

نمایندگان پارلمان اروپا پنج‌شنبه ۲ آبان / ۲۴ اکتبر قطعنامه‌ای را علیه حمله نظامی ترکیه به شمال سوریه تصویب کردند.

در این قطعنامه ضمن اشاره به این‌که در حملات ترکیه شمار زیادی کشته و دست‌کم ۳۰۰ هزار نفر آواره شده‌اند و این حملات موجب خواهد شد که نیروهای گروه «دولت اسلامی» (داعش) دوباره فعال شوند استفاده رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه از موضوع پناهجویان علیه اتحادیه اروپا «غیرقابل قبول» است.

نمایندگان پارلمان اروپا عملیات نظامی ترکیه را در شمال شرقی سوریه محکوم کرده و از این کشور خواسته‌اند که تمام نیروهای خود را از خاک سوریه خارج کند.

آن‌ها همچنین هشدار داده‌اند که عملیات نظامی ترکیه در شمال شرقی سوریه نقض شدید قوانین بین‌المللی است و ثبات و امنیت کل منطقه را به خطر می‌اندازد.

نمایندگان به‌شدت برنامه‌های ترکیه برای ایجاد منطقه امن در امتداد مرز با سوریه را رد کرده و ابراز نگرانی کرده‌اند که توافق‌نامه آمریکا و ترکیه برای آتش‌بس موقت اشغال ترکیه در آن‌چه «مناطق امن» گفته می‌شود را قانونی کند.

پارلمان اروپا ضمن درخواست ایجاد مناطق امن در مرز ترکیه و سوریه توسط سازمان ملل متحد، از شورای اروپا خواسته است که مجموعه‌ای از تحریم‌های هدفمند و ممنوعیت صدور روادید برای مقامات ترکیه‌ای مسئول نقض حقوق بشر و همچنین اتخاذ تدابیر اقتصادی مناسب علیه ترکیه اقدام کند.

همچنین در این قطعنامه پیشنهاد تعلیق اولویت‌های تجاری طبق توافق‌نامه محصولات کشاورزی و – به‌عنوان آخرین اقدام  –  تعلیق اتحادیه گمرکی بین اتحادیه اروپا و ترکیه مطرح شده است.

پارلمان اروپا همبستگی خود را با کردهای منطقه اعلام کرد از «سهم مهمی که نیروهای مسلح کرد به‌ویژه زنان در نبرد با داعش نشان داده‌اند» تقدیر کرد.

اردوغان: به مخالفان عملیات نظامی‌مان مشت آهنین نشان خواهیم داد

همزمان، رجب طیب اردوغان، پنج‌شنبه ۲ آبان / ۲۴ اکتبر در سخنانی در آنکارا اعلام کرد که ترکیه «در میدان مبارزه بین‌المللی» قرار دارد و «از هر گوشه جهان در حال حمله به ترکیه هستند و ما نیز تمام قد در برابر آنها ایستاده‌ایم».

اردوغان به‌دلیل مواضع اتحادیه اروپا در مخالفت با حمله ترکیه به شمال سوریه با بیان این‌که آن‌ها «قصد دادن درس انسانیت به ما دارند»، این اتحادیه را تهدید کرد و گفت: «زمانی که می‌گوییم درهایمان را [به روی پناهجویان] باز می‌کنیم (اروپائیان) گُر می‌گیرند. گُر نگیرید، زمانش که برسد آن درها باز خواهند شد.»

او گفت: «مشت آهنینِ زیر دستکش مخملی را به کسانی که علیه رویکرد انسانی ما اقدام می‌کنند، نشان خواهیم داد.»

رئیس جمهوری ترکیه از همه کشورها خواست تا حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) و یگان‌های مدافع خلق (ی‌پ‌گ) را به اندازه داعش «یک گروه تروریستی خطرناک» بشناسند.

وزارت امور خارجه ترکیه نیز روز پنج‌شنبه در بیانیه‌ای مواضع‌ پارلمان اروپا در قبال عملیات نظامی این کشور را «غیرقابل قبول» خواند.

در این بیانیه آمده است: «تصمیم امروز پارلمان اروپا که همواره از تروریست‌ها میزبانی کرده باعث حیرت ما نشده است.»

وزارت خارجه ترکیه افزوده است: «تا کنون بارها طی اظهاراتی خطاب به اذهان جامعه جهانی و مقام‌های بلندپایه اعلام کردیم که ادعاهای موجود درباره این عملیات دروغ و غیرقابل قبول بوده و توضیحات لازم نیز داده شده است. پارلمان اروپا به‌رغم تمام اظهارات ما در این زمینه طرحی غیرواقعی را تصویب و بر اتخاذ موضع غیرعاقلانه خود علیه ترکیه اصرار کرده است.»

روز پنج‌شنبه براساس توافق اخیر روسیه و ترکیه، نیروهای سوریه دموکراتیک، متشکل از کردها و عرب‌ها، مواضعی را که از سال‌ها پیش در طول مرز با ترکیه در اختیار داشتند، ترک کردند.

ارتش روسیه نیز گشت‌های خود را که از روز گذشته (چهارشنبه) در امتداد مرز آغاز کرده بود ادامه داد تا در این منطقه جای سربازان آمریکایی را پر کند.

رژیم دمشق نیز نیروهای خود را در این منطقه مستقر کرده است.