اعتراضات در ایران وارد چهارمین روز شد

اعتراضات در ایران که روز پنجشنبه از مشهد آغاز شد در چهارمین روز هم ادامه داشت. بنا به گزارش‌های رسیده موج اعتراضات فروکش نکرده و به مناطق مختلف کشور گسترش یافته است.

تجمع‌های اعتراضی بعد از تاریک شدن هوا در شامگاه شنبه ۹ دی و صبح روز یکشنبه ۱۰ دی در تعدادی از شهرهای ایران از جمله رشت، اصفهان، اهواز، قم، ساری، زاهدان، گرگان و قزوین ادامه داشته است.

بنا به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس دست‌کم دو تن در اعتراضات شبانه در دورود در استان لرستان کشته شده‌اند. خبرگزاری مهر این خبر را بدون توضیحات بیشتر منتشر کرد. اما حبیب‌الله خجسته‌پور، معاون سیاسی استاندار لرستان، در گفت‌وگو با صدا و سیمای جمهوری اسلامی ضمن تأیید این خبر، گفت که تیراندازی به سمت مردم از سوی گروه‌های “تکفیری” و “سرویس‌های بیگانه” صورت گرفته است. او گفت: «در این درگیری رد پای گروه‌های تکفیری، معاند با نظام و سرویس‌های بیگانه کاملا قابل مشاهده است. [...] در این درگیری که دو نفر در آن کشته شده، هیچ تیری از ناحیه نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی ما به سمت مردم شلیک نشده و هدف این بود که تجمع به صورت مسالمت‌آمیزی پایان بپذیرد. اما با توجه به حضور افراد و گروه‌هاییی که عرض کردم متاسفانه این اتافاق افتاد.»

ویدیوهایی که معترضان در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده‌اند نشان می‌دهد که در برخی نقاط تهران اعتراض‌ها تا نیمه شب ادامه داشته است. با اوج اعتراضات و نقش بسیار فعال شبکه‌های مجازی در اطلاع‌رسانی و برگزاری تظاهرات  اپراتور تلفن “همراه اول”  در برخی از نقاط کشور قطع شد.

“همراه اول” یکی از بزرگترین اپراتور تلفن همراه در ایران است و قطع خدمات‌دهی همراه اول به ویژه در مناطقی که اعتراض‌ها اوج گرفته بود اینترنت را دچار اختلال کرده است.

کانال تلگرامی “آمدنیوز” مسدود شد

کانال تلگرام آمدنیوز که در انتشار فراخوان اعتراضات اخیر و پوشش خبری و تصویری آنها فعال بود، شامگاه شنبه ۹ دی (۳۰ دسامبر) از دسترس خارج شد.

پاول دوروف موسس و صاحب ۳۳ ساله روسی سایت تلگرام در توجیه عمل این شبکه خبر داد که آمد نیوز “تشویق” به ساختن کوکتل مولوتوف کرده است.

به نوشته خبرگزاری فارس پاول دوروف، مدیر عامل تلگرام  این کار را به درخواست محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات ایران انجام داده است. به گفته جهرمی آمد نیوز خشونت را میان ایرانیان معترض “ترویج می‌کند”.

تعطیلی مدارس در اصفهان

محمد رضا عارف رئیس فراکسیون امید در توییتر خود نوشت “پیگیری مطالبات با سازوکارهای قانونی حق طبیعی مردم است و کاری نکنیم که فضای کشور متشنج شود”.

منصور شیشه‌فروش رئیس ستاد مدیریت بحران استانداری اصفهان اعلام کرد یکشنبه دهم دی مدارس در اصفهان تعطیل است. این مقام محلی تعطیلی مدارس اصفهان را به دلیل آلودگی هوا اعلام کرده است.

ورود به دادگستری کرج و تخریب آن تکذیب شد

در شبکه های اجتماعی (در شامگاه شنبه) فلیلم‌هایی از گرفتن برخی از مراکز دولتی فرمانداری، شهرداری پخش شده بود که خبرگزاری فارس با استناد به مسئولان و مقامات بلافاصله آن را تکذیب کرد.

فارس نوشت، یک مقام مطلع در استانداری البرز با تکذیب خبر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی مبنی بر تصرف و آتش‌زدن دادگستری کرج اعلام کرد، هیچ آسیبی به دادگستری کرج نرسیده است. وی گفته است تصاویر منتشر شده مربوط به دادگستری کرج نیست.

شعار علیه اصلاح‌طلبان و اصول گرایان

اعتراضات مردم در ایران روز پنجشنبه ۷ دی از مشهد آغاز شده بود و به شهرهای مختلف از جمله تهران، کرمانشاه، بندرعباس، زنجان، ابهر، گرگان، دورود، خرم‌آباد، اهواز، کرج  گسترش پیدا کرده است. شعارهای معترضان هم با ادامه اعتراضات و با ورود آن به چهارمین روز کمی تندتر شده است.

در تهران که یک روز بعد از گسترش تظاهرات در مشهد و شهرستان‌ها به اعتراضات پیوسته بود برای نخستین بار شعار : “اصلاح طلب، اصولگرا، دیگر تمام است ماجرا” را سردادند.

خبرگزاری فارس تظاهرات دانشجویان در تهران را سیاسی دانست. این خبرگزاری می‌نویسد: «در این تجمع به هیچ عنوان شعاری در اعتراض به گرانی سر داده نشد و شعارها بیشتر با مضامین سیاسی و ساختارشکنانه از جمله “نه غزه نه لبنان جانم فدای ایران”، “مرگ بر روسیه”، “دانشجو می‌میرد ذلت نمی پذیرد” و شعارهایی تند علیه مسئولان نظام است.»

از مطالبات اقتصادی به سیاسی

در اکثر شهرهای معترض از جمله، قم، کرمانشاه، گرگان، یزد، ایذه، اراک، ساری، شهسوار شهرهای نیشابور، شاهرود، قزوین، زاهدان، اهواز و اهالی دیگر شهرهایی معترض ایران اعتراضات ماهیت سیاسی به خود گرفت و نوک حملات متوجه رهبر دینی ایران آیت الله خامنه‌ای بود.  “سید علی حیا کن، مملکنت را رهاکن!”  یکی از شعارهایی بوده است که در اکثر شهرهای ایران از طرف تظاهرکندگان داده شده است.

در ویدیویی که تظاهرکنندگان منتشر شد عکس رهبر ایران در پاتیخت تهران و زنجان پاره شد.

در برخی از شهرهای ایران شعارهایی در مخالفت با سیاست خارجی ایران در روز سوم و شامگاه شنبه تکرار شد. مردم شعارهایی مانند “سوریه را رها کن، فکری به حال ما کن”، “نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران” ، “مرگ بر حزب الله” و “مرگ بر روسیه” غیره را نیز سرداده‌اند.

اعتراض نماینده پارلمان آلمان به ایران

امید نوری‌پور نماینده ایرانی‌تبار پارلمان آلمان از اتحادیه اروپا خواست درباره تظاهرات اعتراضی در ایران موضع صریحی اتخاذ کند. او تاکید کرد که توافق هسته‌ای نباید منجر شود که اتحادیه اروپا دربرابر پایمال شدن حقوق بشر در ایران سکوت اختیار کند. ادامه خواندن Continue reading

از اعتراضات مردم به گرانی، بیکاری و فساد در حکومت پشتیبانی کنیم! / کمیته مرکزی سازمان اتحاد فدائیان خلق ایران

روزهای پنجشنبه و جمعه شهرهای مختلف ایران، مشهد، نیشابور و چند شهر دیگر خراسان، کرمانشاه و تهران شاهد تجمع اعتراضی مردم برعلیه گرانی، بیکاری، محرومیت و فقر بود. ادامه خواندن Continue reading

ادامه شبانه اعتراض‌ها در ایران

اعتراض‌هایی که جمعه چندین شهر ایران را در برگرفت، در برخی نقاط از جمله رشت، اصفهان، قم، ساری و اهواز پس از تاریکی هوا نیز ادامه یافت. در یکی از ویدئوهای منتشرشده از اهواز صدای شلیک گلوله به گوش می‌رسد.

موج اخیر اعتراض‌ها پنج‌شنبه هفتم دی از چندین شهر خراسان رضوی و جنوبی همچون مشهد، بیرجند و کاشمر آغاز شد.

جمعه خبر شروع دوباره اعتراض‌ها از کرمانشاه آمد. گفته می‌شد که مردم کرمانشاه در حمایت از اعتراض‌های روز پیش از آن در مشهد و برای گفتن «نه به گرانی» به خیابان‌ها آمدند. پلیس علیه تظاهرکنندگان دست به خشونت زد و عده‌ای دستگیر شدند.

پس از آن گزارش‌ها و ویدئوهایی نیز از اعتراض‌های مشابه در اصفهان، رشت، همدان، اهواز، خرم‌آباد، بیرجند، ساری، قائم‌شهر، قم، زاهدان و قوچان نیز منتشر شده است. این اعتراض‌ها در برخی شهرها تا پاسی از شب ادامه یافت و درگیری‌هایی بین معترضان و نیروهای پلیس از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی گزارش شد.

اعتراض‌ها به واکنش‌های داخلی و خارجی دامن زده است. حامیان دولت از دست‌داشتن محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری پیشین ایران و حامیان او در سازماندهی این راهپیمایی‌ها می‌گویند. سپاه پاسداران ایران نیز نسبت به «فتنه جدید» هشدار داده است. وزارت خارجه ایالات متحده نیز در بیانیه‌ای از معترضان اعلام حمایت کرده و از دیگر کشورها نیز خواسته تا حمایت‌شان را به طور علنی ابراز کنند.

اهواز:

مردم در اهواز شعار می‌دادند «این همه بانگ ملت / مرگ بر حکومت». حضور نیروهای پلیس چشم‌گیر بود.در یکی از ویدئوهای منتشرشده از اهواز که ظاهراً حوالی ساعت ۹ شب ضبط شده است، صدای مکرر تیراندازی به گوش می‌رسد.

رشت:

ویدئوهای منتشرشده از رشت نشان‌دهنده برخورد خشونت‌بار پلیس با تظاهرکنندگان است. نیروهای امنیتی برای مقابله با تظاهرکنندگان از گاز فلفل نیز استفاده کردند.یکی دیگر از شعارها نیز این بود: «می‌میریم، می‌میریم/ ایران رو پس می‌گیریم.» در خیابان مطهری رشت مردم راه مأموران موتورسوار پلیس را سد کردند و اجازه عبور به آنها نمی‌دادند

قم:

در شهر مذهبی قم نیز معترضان به خیابان ریختند. آنها در زنبیل‌آباد این شهر فریاد می‌زدند «جمهوری اسلامی، نمی‌خوایم نمی‌خوایم» یا شعار می‌دادند «آخوند انگلیسی، نمی‌خوایم، نمی‌خوایم.»

برخی ویدئوهای منتشرشده از قم حاکی از سرداده‌شدن شعارهای سلطنت‌طلبانه هستند. شعارهایی همچون «ای شاه ایران، برگرد به ایران».

اصفهان:

تظاهرات در اصفهان با پیوستن مردم به تجمعی کارگری آغاز شد. این تجمع به سرعت بدل به اعتراضی سیاسی شد و شعارهایی علیه علی خامنه‌ای، رهبر ایران سرداده شد.در یکی از این ویدئوها عده‌ای شبانه در خیابان فریاد می‌زنند: «سیدعلی ببخشید، دیگه باید بلند شید.»

در شهر قزوین نیز پس از تاریکی شب تظاهرکنندگان در خیابان ماندند. یکی از شعارها «بریز بیرون هم‌وطن/ حقتو فریاد بزن».

در شهر ساری به سیاست ایران در قبال سوریه اعتراض شد و یکی از شعارها این بود که «سوریه رو رها کن/ فکری به حال ما کن».

شنبه ۹ دی قرار است تجمع حامیان حکومت برگزار شود. برخی از فعالان در شبکه‌های اجتماعی خواهان حضور معترضان در تظاهرات حکومتی برای ابراز مخالفت خود شده‌اند.

پیشروی کند اسرائیل در آفریقا / لوموند دیپلماتیک / ترجمه بهروز عارفی

Alhadji Bouba Nouhou

دسامبر ٢٠١٧

مسئله فلسطین، عاملی بازدارنده در عادی سازی روابط اسرائیل-آفریقا

مسئله فلسطین، به مدتی طولانی اختلافی بین اسرائیل و آفریقا بود که به سادگی نمی شد از آن گذشت. اما، تل آویو از راه های مختلف از جمله در زمینه مسائل امنیتی به رژیم های متعددی خدمت  کرد. پیوندهای پنهانی ولی ملموس بین اسرائیل و برخی دولت های کلیدی افریقا به آن دولت امکان داد که روابط افتصادی و سیاسی نزدیک برقرار کند.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل بی آن که پنهان کند، به جلب دولت های افریقائی پرداخته است، دست  فور گناسینبه، رئیس جمهور توگو را صمیمانه می فشارد، در کنار پل کاگامه رهبر رواندا با لبخندی آرام ظاهر می شود. شعاری که برای سفرش در ۲۰۱۶ به کشورهای جنوب صحرای آفریقا انتخاب کرده بود، هدف او را نشان می دهد: «اسرائیل به آفریقا بازگشته، آفریقا به اسرائیل بر می گردد». در این شرایط، قرار بود نقطه اوج استراتژی اسرائیل برگزاری نشست سران اسرائیل-آفریقا در اواخر اکتبر ۲۰۱۷ در لومه (پایتخت توگو) باشد. این نشست که با شرکت کلیه رهبران آفریقائی (به جز کشورهای مغرب) تشکیل می شد، قرار بود مسئله همکاری در زمینه های مهندسی، کشاورزی، آبیاری، امنیتی و غیره را مورد بررسی قرار دهد.

اما، در طول سال ۲۰۱۷، بر تنش ها افزوده شد. در اوائل ژوئن، کشورهای سنگال، نیجر و نیجریا به  حضور نتانیاهو در پنجاه و یکمین نشست سران جامعه اقتصادی دولت های آفریقای غربی  در شهر مونروویا (لیبریا) انتقاد کردند. مراکش که قرار بود پس از مدت ها به این کنفرانس برگردد، در آخرین لحظه  از ترس این که به مثابه عادی سازی روابط با اسرائیل تلقی شود، از حضوردر آن جا خودداری کرد. مراکش در سال ۲۰۰۰ روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل قطع کرده بود. این تردید ها نشانه خوبی برای برگزاری نشست سران در اکتبر نبود. لذا حیرت آور نبود که در طول تابستان، پایتخت های آفریقائی، یکی پس از دیگری اعلام کردند که در نشست لومه شرکت نخواهند کرد. در اوایل سپتامبر، افریقای جنوبی ضربه کاری را بر ابتکارعمل نتانیاهو وارد کرد. لغو این نشست ناگزیر بود، به ویژه که تظاهرات مخالفان رئیس جمهوری توگو کشور میزبان را فلج کرده بود.

روابط بین اسرائیل و آفریقا از همان ابتدا میان سوءظن و منطق نزدیکی نوسان داشت. هنگامی که در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷، سازمان ملل متحد به تقسیم فلسطین رای داد، قاره آفریقا هنوز تحت تسلط استعماری بود. معدود کشورهای مستقل افریقا در آن زمان، اتحادیه جنوب آفریقا، لیبریا و اتیوپی یکسان رای ندادند: لیبریا رای “آری” داد، اتیوپی  ممتنع.   پس از نخستین جنگ های سال های ۱۹۴۸ و ۱۹۴۹ و

نقض قرارداد آتش بس بین طرفین یعنی اسرائیل از یک سو و همسایگان عربش (مصر، لبنان، اردن علیا و سوریه از طرف دیگر)، حادثه های متعدد مرزی بر روی خط آتش بس، از جمله در مرزهای مصر رخ داد.  در کنفرانس کشورهای غیر متعهد در باندونگ (۱۹۵۵) که جمال عبدالناصر رئیس جمهور مصر در آن حضور داشت و به خاطر راندن نیروهای بریتانیا از مصر مورد تجلیل قرار گرفت ، اسرائیل را شرکت ندادند. بحران کانال سوئز در سال ۱۹۵۶ بر تنش های میان مصر و اسرائیل افزود. اسرائیل برای مدتی با بهره مندی از مداخله نظامی فرانسه-بریتانیا، سینا را اشغال کرد و سپس با استفاده از اصطلاح “جماعت رنج کشیده” به آفریقای جنوب صحرا روی آورد. در اوایل سال های دهه ۱۹۶۰، چندین رهبر آفریقائی در چارچوب سفرهای آموزشی از کیبوتص ها دیدار کردند (۱).

الماس های آپارتاید

اسرائیل هرگز منافع استراتژیکی خود را از نظر دور نمی دارد. از این رو، افتتاح نخستین کنسولگری در اتیوپی(۱۹۵۶) حاکی از اهمیتی است که اسرائیل برای باب المندب قائل است. تل آویو با دست یابی به دریای سرخ و اقیانوس هند از طریق خلیج عقبه، درصدد بود بین کشورهای توسعه یافته پلی بزند و در زمینه های مختلف، به عنوان کشور نمونه مطرح شود: آموزش، بهداشت، ارتش، سرویس های مخفی، و غیره. همچنین، دولت جوان از ایجاد شرکت های زراعی در نیجریه پشتیبانی می کند. همین طور، اسرائیل با گرده برداری از سازمان های جوانان پیشقدم رزمجو در اسرائیل، به چندین کشور (سنگال، ماداگاسکار، کنیا، ولتای علیا [بورکینای فاسوی کنونی]، مالی، داهومی [بِنَن کنونی]، کامرون، ساحل عاج، غنا، تانزانیا و گینه) کمک کرد تا سازمان هایی جهت  بهره برداری  کشاورزی برای جوانان ایجاد کنند.

در سال ۱۹۵۸، گلدامایر، وزیر امورخارجه وقت، از چند کشور افریقائی دیدن کرد که در تاریخ دیپلماسی اسرائیل یک مرجع به حساب می آید. او که بعدها در ۱۹۶۹ نخست وزیر اسرائیل شد، توضیح می داد: «مگر ما به این دلیل به آفریقا نرفتیم که رای آن ها را در سازمان ملل متحد به دست آوریم؟ طبیعتا آری، این یکی از انگیزه های ما بود و بسیار قابل احترام (۲)» . رابطه با آفریقا در زمینه های اقتصادی نیز قوی تر شد. با کشورهای اتیوپی، اوگاندا، زئیر (جمهوری دموکراتیک کنگوی کنونی)، کنیا، رواندا، چاد و جمهوری مرکز آفریقا قرادادهای همکاری  بسته شد.

با این همه، پس از جنگ شش روزه (ژوئن ۱۹۶۷)، گینه-کونارکی متحد وفادار مصر تصمیم می گیرد روابط اش را با تل آویو قطع کند و با جنگ ۱۹۷۳، بر تنش ها باز هم افزوده شد. تقریبا تمامی دولت های آفریقائی (به استثنای مالاوی، بوتسوانا، سوازیلند، لسوتو و آفریقای جنوبی) با اسرائیل قطع رابطه کردند. جامعه عرب با استفاده از دینامیسم اسلام در کشورهای مسلمان و چاه های نفت، انزوای اسرائیل را سازمان دهی کرد. پیوندهای تل آویو و پرِتوریا که خود را طرفدار غرب و پیشتاز مبارزه  ضد کمونیسم قلمداد می کردند، دشمنی پایتخت های قاره سیاه را تقویت کرد. به رغم تحریم بین المللی علیه رژیم آپارتاید، الماس های آفریقای جنوبی همچنان صادر می شد. همکاری نظامی نزدیک بین دو

دولت موجب شد که اسرائیل از مبارزه علیه کنگره ملی آفریقا، جنبش های انقلابی در آنگولا، موزامبیک و نامیبیا پشتیبانی کند.

به رغم امضای قراردادهای صلح کمپ دیوید در سال ۱۹۷۸ با مصر، اسرائیل موفق نشد اوضاع را عادی کند. هرچند خروج از صحرای سینا در سال ۱۹۸۲ یکی از حربه های رقیبان اسرائیل را بی اثر ساخت، مسئله فلسطین که داوی برای آزادی ملی تلقی می شد همچنان برای حکومت های قاره اولویت داشت. در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سازمان آزادی بخش فلسطین که در سال ۱۹۷۴ به عنوان ناظر پذیرفته شد، آفریقا تقریبا به طور مرتب، از فلسطینی ها حمایت کرده: مانند شناسائی حق تعیین سرنوشت، رای در همان سال به قطع نامه ۳۳۷۹ که صهیونیسم را همسان نژادپرستی دانست  (که در سال ۱۹۹۱ لغو شد)، و غیره.

بعدها، دو رویداد متضاد بر روابط آفریقا-اسرائیل تاثیر گذاشت: امضای قراردادهای اسلو در سال ۱۹۹۳ که به تدریج چهل دولت آفریقای جنوب صحرا را به شناسائی اسرائیل سوق داد. اکنون، اسرائیل یازده نمایندگی دیپلماتیک درقاره آفریقا دارد (۳)؛ و ؛ پس از پایان آپارتاید، پیروزی کنگره ملی آفریقا در سال ۱۹۹۴، آفریقای جنوبی را به یکی از پیشگامان آرمان فلسطین تبدیل کرد.

بدین ترتیب  که در سال ۲۰۰۱، در جریان کنفرانس سازمان ملل متحد علیه نژادپرستی در دوربان (آفریقای جنوبی)، کشورهای آفریقائی و عرب سیاست اسرائیل در سرزمین های اشغال شده را محکوم کردند. در سال ۲۰۰۹، آفریقائی ها از کمیسیون بررسی سازمان ملل متحد به ریاست ریچارد گلدستون، قاضی اهل آفریقای جنوبی که تل آویو را به ارتکاب جنایت در غزه در جریان عملیات “سرب آب دیده” متهم می کرد، حمایت کردند. در سال ۲۰۱۱، قریب به تمامی دولت های آفریقائی  به عضویت فلسطین در یونسکو رای مثبت دادند (کشورهای بروندی، کامرون، دماغه سبز، ساحل عاج، رواندا، توگو، اوگاندا و زامبیا رای ممتنع دادند).

پس از تهاجم ارتش اسرائیل به غزه  در ژوئیه-اوت ۲۰۱۴، تظاهرات گسترده در شهرهای داکار (سنگال)، زاریا (نیجریا)، رباط (مراکش) و کیپ تاون (آفریقای جنوبی) همبستگی مردم را با فلسطین به نمایش گذاشت. در سال ۲۰۱۶، سنگال (همراه با مالزی، زلاند نو و ونزوئلا) قطع نامه ۲۳۳۴ را که شهرک سازی های استعماری در سرزمین های فلسطینی را محکوم می کرد، به رای سازمان ملل گذاشتند و اسرائیل سفیر خود در داکار را فراخواند (سپس در ژوئن ۲۰۱۶ در حاشیه کنفرانس اتحادیه اقتصادی کشورهای آفریقای غربی دوباره از سر گرفته شد).اما، تنش ها به خاطر سرزمین های اشغالی مانع از عادی سازی تدریجی روابط اسرائیل با پایتخت های آفریقائی نمی شود. به ویژه که تشکیلات خودمختار فلسطین بیش از بیش بمثابه قدرت سیاسی معمولی قلمداد شده و سرنوشت سرزمین ها دیگر از زاویه  آزادی ملی بررسی نمی شود. سقوط معمر قذافی طرفدار خط سخت  در سال ۲۰۱۱و وخامت رقابت های اقتصادی، در جبهه آفریقائی شکاف انداخت. نعیم جناح، مدیر اجرائی مرکز آفرو-خاورمیانه توضیح داد که «مفهوم همبستگی  با مفهوم  منافع ویژه جایگزین می شود (۴)».

به مرور زمان، اسرائیل مرجعی در زمینه امور امنیتی شده است. در شرایطی که تروریسم در ساحل و شاخ افریقا بیداد می کند، اسرائیل جایگاه مناسبی در روی شطرنج فروش اسلحه  و سرویس های امنیتی به خود اختصاص داده است. کنیا که از یک سلسله سوءقصدهای  تروریستی رنج برده، همکاری اش با اسرائیل را که هنگام گروگان گیری چشمگیر در فرودگاه اِنتِبه (اوگاندا) شکل گرفته بود،  تقویت کرده است. هنگام کشتار در مرکز خرید وِست گِیت در سال ۲۰۱۳، نایروبی از حمایت محکم سرویس های امنیتی اسرائیل بهره مند شد. در آفریقای شرقی، کنیا و اوگاندا آنتن های اصلی اسرائیل در مبارزه با تبلیغات و پیشروی جهادیسم بوده و از آن کشور، مشاوره ویژه، واحدهای کوچک ضربتی، هواپیماهای بی سرنشین، تجهیزات مراقبت و قایق های تندرو دریافت می کند. سودان جنوبی که در سال ۲۰۱۱ مستقل شده است، از متحدین جدید اسرائیل در منطقه به شمار می رود، و دو کشور دشمنی مشترک با رژیم اسلامی عمر البشیر در سودان و حامی حماس  فلسطینی دارند.

اگر شاخ آفریفا به خاطر رفت و آمد دریائی در خلیج عدن، تنگهء باب المندب و دریای سرخ از اهمیت بالائی برخوردار است، سوء قصدهای جهادیست ها در ساحل وآفریقای غربی (بورکینا فاسو، مالی، نیجر و ساحل عاج) میدان عملیاتی بالقوه اسرائیل را گسترش می دهد. برای مثال، ۱۴ آوریل ۲۰۱۳، ژنرال مایر هِرِس، مسئول آموزشی جوخه های ضربتی کامرون در ماروآ ، مرکز استان شمالی مستقر می شود تا با بحرانی که حضور بوکوحرام ایجاد کرده مقابله نماید. به گفتهء وزیر دفاع اسرائیل، قراردادهای تسلیحاتی مرتبا از سال ۲۰۰۹ رو به افزایش گذاشته و از صد میلیون دلار در سال گذشته است (۵).

اقدامات فریبنده

فراتر از فروش اسلحه و تجارت سنگ های قیمتی، روابط اقتصادی زمینه های گسترده ای از فعالیت معادن تا کالاهای کشاورزی و اقتصاد محیط زیستی را دربر می گیرد. شرکت بِنی استینمتز گروپ BSGR در زمینه استخراج مس، کبالت، نفت و گاز در نامیبی، آنگولا، آفریقای جنوبی، سییِرالِئون و بوتسوانا فعالیت دارد. در کنیا، کمپانی های اسرائیل در زمینه های ساختار هتل ها سرمایه گذاری می کنند؛ در ساحل عاج، گروه تِلِمانیا در سونگون-داگبه (حومه آبیجان) یک نیروگاه برق حرارتی گازسوز می سازد. صنعت الماس، سرمایه های اسرائیلی را به سوی آفریقای جنوبی و بوتسوانا جلب می کند. اسرائیلی ها با برجسته کردن تجربه شان در محیط های بایر، از کاردانی خود در زمینه انرژی آفتابی ، تصفیه آب و کشاورزی استفاده می کنند.  هر سال، آژانس اسرائیلی همکاری بین المللی ماشاو صدها کارشناس آفریقائی را در زمینه های صنایع غذائی و کشاورزی آموزش می دهد. به گفته انستیتوی اسرائیلی صادرات و همکاری بین المللی، آفریقای جنوبی، آنگولا، بوتسوانا، مصر، کنیا، نیجریه و توگو در فهرست شرکای بازرگانی دائمی اسرائیل قرار دارند. حتی مراکش رابطه دیپلماتیک واقتصادی مخفیانه ولی محکم با اسرائیل دارد (۶).

از سال ۲۰۱۵، صادرات اسرائیل به قاره آفریقا از یک میلیارد دلار تجاوز می کند. اگر چه آفریقا ۲درصد بازرگانی خارجی اسرائیل را به خود اختصاص داده، پتانسیل رشد مبادلات فوق العاده زیاد ارزیابی می شود (۷).

فلسطین، عضو ناظر در اتحادیه آفریقائی، نسبت به عملیات فریبنده دیپلماتیک اسرائیل بدگمان است، به ویژه که روند صلح متوقف شده است. در اکتبر ۲۰۱۷، یک هیئت فلسطینی به کشورهای آفریقائی سفر کرد. آیا باید از بدشانسی صحبت کرد؟ پل کاگامه رئیس دولت رواندا که در کشورش ریاست دوره ای اتحادیه آفریقا را در ژانویه ۲۰۱۸ به عهده خواهد داشت، در جریان دیدار از آمریکا اعلام کرد که «رواندا بدون تردید، دوست اسرائیل است که حق موجودیت دارد و به عنوان عضو کامل جامعه بین المللی حق دارد که شکوفا شود». به رغم لغو نشست سران در لومه، بازگشت دیپلماتیک بزرگ اسرائیل به قاره آفریقا شاید فقط به زمان نیازمند است.

پاورقی ها:

۱-مقاله زیر را در لوموند دیپلماتیک، ژانویه ۱۹۶۰ بخوانید:

Georges Chaffard, « Une coopération technique se développe entre Israël et certains pays d’Afrique noire ».

۲-گلدا مایر، زندگی من (به فرانسه) انتشارات روبر لافون، پاریس ، ۱۹۷۵

۳-آفریقای جنوبی، آنگولا، کامرون، ساحل عاج، مصر، اریتره، اتیوپی، غنا، کنیا، نیجریه، سنگال

۴-روزنامه لوموند، ۱۸ سپتامبر ۲۰۱۷

۵-”افزایش شدید فروش اسلحه اسرائیلی به کشورهای آفریقائی”، ۲۵ مه ۲۰۱۵، http ;//fr.timesofisrael.com

6- www.slateafrique.com, 11 septembre 2011, » Maroc, le partenaire discret d’Israël Ali Amar, «

۷- www.cbs.gov.ilCentral bureau of Statistics, Statical Abstract of Israael 2017,

Une normalisation Freinée par la question palestinienne

Lente Progression d’Israël en Afrique

Par Alhadji Bouba Nouhou

Le Monde diplomatique, Décembre 2017

تظاهرات مردم مشهد در اعتراض به گرانی

مردم در مشهد در اعتراض به گرانی دست به تظاهرات زدند. این تظاهرات که زیر عنوان «نه به گرانی» برگزار شد، با دخالت نیروهای انتظامی و امنیتی به خشونت گرایید و عده ای بازداشت شد. ادامه خواندن Continue reading

انقباض بودجه فقط فرودستان را هدف گرفته‌است / گفتگو با پرویز صداقت در باره ی بودجه سال ۹۷

پرویز صداقت معتقد است: افزایش نرخ حامل‌های انرژی، بیشترین تاثیر را روی افزایش قیمت کالاهای اصلی خواهد داشت و از این طریق، فقط فرودستان و مزدبگیران متضرر می‌شوند.

ایلنا با این مقدمه نوشته است: در بودجه‌ای که دولت برای سال آینده به مجلس ارائه داده، دل‌نگرانی‌های بسیاری برای مزدبگیران وجود دارد. قرار است یارانه نان حذف شود و نرخ حامل‌های انرژی افزایش یابد، از طرف دیگر، افزایش مزدی کارکنان دولت را فقط ده درصد در نظر گرفته‌اند که پنج درصد آن را قرار است خود سازمان‌ها و ارگانها از محل صرفه‌جویی تامین کنند. در همین رابطه، پرویز صداقت (اقتصاددان و استاد دانشگاه) در گفتگوی پیش‌رو سیاست‌های انقباضی بودجه را در تضاد با حداقل‌های معاشی مزدبگیران می‌داند و معتقد است با تداوم این دست سیاست‌ها، سال آینده شاهد فقر بیشتر فرودستان خواهیم بود.

با توجه به مشخصات لایحه بودجه و خاصیت انقباضی آن، بر چه اساسی رئیس سازمان برنامه و بودجه از تورم تک رقمی در سال آینده صحبت می‌کند؟ تجربیات گذشته نشان می‌دهد که در هر مرحله‌ای که آزادسازی قیمت‌ها و حذف یارانه‌هارا داشته‌ایم، شاهد تورم شدید و جهش قیمتی نیز بوده‌ایم؛ حال دولت چگونه می‌خواهد تورم را تک‌رقمی نگاه دارد؟

ابتدا مایلم نکته‌ای در خصوص مقدمه سوال شما مطرح کنم. از ویژگی انقباضی بودجه صحبت کردید. توجه بفرمایید که این ویژگی انقباضی تنها به آن دسته از هزینه‌های بودجه مربوط می‌شود که ذی‌نفعان اصلی آن مردم و طبقات فرودست هستند. خواه هزینه‌‌های جاری باشد و خواه هزینه‌‌های عمرانی و سرمایه‌گذاری‌های زیرساختاری که شاهد کاهش شدید آن و به سبب آن فروغلتیدن هرچه بیش‌تر اقتصاد به تله‌ی فقر و توسعه‌نایافتگی خواهیم بود. در مقابل، در مورد برخی هزینه‌های خاص در بودجه که به مجموعه‌ای از نهادهای خاص مربوط می‌شود شاهد رویکرد انبساطی هستیم. یعنی به نظر من در این بودجه بخش ریاضتی آن شامل حقوق استخدام‌شدگان دولتی و هزینه‌های ضروری مثل بهداشت و آموزش و انواع هزینه‌های عمرانی است. یعنی، نمی‌توانیم به‌‌ سادگی بگوییم این بودجه انقباضی است بلکه در مورد برخی نهادهای خاص و برخی هزینه‌های خاص می‌توان گفت حتی شاهد یک بودجه‌ی انبساطی هستیم.

اما برسیم به این موضوع که رئیس سازمان برنامه و بودجه تورم تک‌رقمی را پیش‌بینی کرده‌اند. من این پیش‌بینی را بیش از حد خوش‌بینانه می‌دانم و به نظرم واقع‌بینانه نیست. اولاً درست است که به دلیل رکود مزمن و ساختاری شاهد انقباض تقاضا هستیم، اما آن بخش تورم که ناشی از فشار هزینه‌هاست به شکل فعالانه‌ای باعث افزایش سطح عمومی قیمت‌ها می‌شود. از یک سو قیمت ارز در ماه‌های اخیر افزایش یافته است و بنابراین بهای کالاهای وارداتی، اعم از کالاهای مصرفی و کالاهای واسطه‌ای و سرمایه‌ای، به همان نسبت افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، قرار است بهای حامل‌های انرژی افزایش یابد و نقش بسیار مهم این حامل‌ها در مجموعه‌ی گسترده‌ای از فعالیت‌های تولیدی و خدماتی و حمل‌ونقل به تبع آن افزایش مجموعه‌ی گسترده‌ای از کالاها و خدمات را به دنبال دارد. تجربه اقتصاد ایران از سال‌های برنامه اول توسعه بعد از انقلاب تا امروز نشان می‌دهد که افزایش بهای انرژی بیش‌ترین تأثیر را روی افزایش سطح عمومی قیمت‌ها داشته است. یعنی به نظر می‌رسد که دو عامل افزایش بهای ارز و بهای حامل‌های انرژی تورم بسیار سنگینی را بر اقتصاد تحمیل کنند.

در این میان، دو عامل دیگر هم وجود دارد که یکی بر تورم می‌افزاید و یکی هم اثر ضدتورمی دارد. عاملی که بر تورم می‌افزاید تقاضای سوداگرانه است که در ماه‌های اخیر از بازارهای سکه و ارز سردرآورده و در صورت استمرار عدم‌اطمینان‌‌ها که فرضی کاملاً منطقی است، بر افزایش عمومی قیمت‌ها می‌افزاید. البته از سوی دیگر رکود مزمن با انقباض هرچه بیش‌تر تقاضا اثر ضدتورمی دارد. با این حال، برآیند همه‌ی این نیروها به نظر می‌رسد بازگشت تورم دورقمی خواهد بود. بنابراین بنابراین، گمان می‌کنم پیش‌بینی استمرار تورم تک‌رقمی صرفاً یک شعار تبلیغاتی است.

دولت تورم تک رقمی را یک پیش‌فرض خلل ناپذیر دانسته و با ادعای تورم تک رقمی، نرخ افزایش حقوق کارمندان دولت را ده درصد در نظر گرفته‌است و این که افزایش حقوق بیش از تورم است را در بوق و کرنا کرده‌است؛ به نظر شما آیا افزایش ده درصدی حقوق کارکنان دولت می‌تواند جوابگوی هزینه‌های زندگی آنها در سال آینده باشد؛ آنهم با در نظر گرفتن این که قرار است افزایش قیمت حامل‌های انرژی و حذف یارانه نان را شاهد باشیم؟

در پاسخ به سوال اول تلاش کردم نشان بدهم که ادعای استمرار تورم تک‌رقمی را نمی‌توان جدی گرفت. اما مهم‌تر آن است که در شرایط کنونی دولت انقباض هزینه‌هایش را در حوزه‌هایی انجام داده که به‌طور مستقیم یا مربوط به دریافتی‌های حقوق‌بگیران است و یا کالاها و خدمات موردنیاز و ضروری‌شان مانند آموزش و بهداشت. بنابراین افزایش ده درصدی حقوق کارکنان دولت به معنای تشدید فقر آن‌ها خواهد بود و نشانه‌ی افزایش فاصله‌ی حقوق دستمزدبگیران با سبد معیشتی خانوارهاست.

دولت به‌موازات افزایش حداقلی حقوق کارکنان دولت و به تبع آن کاهش حقوق این کارکنان برمبنای «ارقام واقعی» و بعد از کسر تورم، سیاست‌های دیگری مانند کاهش گسترده‌ی شمار یارانه‌بگیران و حذف یارانه‌ی نان را هم در بودجه‌ی ۹۷ در دست اجرا دارد که این نیز عامل دیگری برای تشدید عمومی فقر دستمزدبگیران خواهد بود.

بنابراین، نه تنها افزایش کنونی تناسبی با تورم واقعی نخواهد داشت بلکه شاهد تشدید فقر بخش عمده‌ی دستمزدبگیران خواهیم بود.‌‌

تاثیر این افزایش ده درصدی بر مذاکرات مزدی کارگران چیست؟ چقدر می توان به آینده مذاکرات مزدی ۹۷ امیدوار بود؟

می‌توان پیش‌بینی کرد در به‌اصطلاح مذاکرات سه‌جانبه، طرف کارفرما با مجموعه‌ای از بهانه‌ها حتی با همین افزایش ده درصدی مخالفت کند. طرف دولت نیز از افزایش حدود ۱۰ درصد دفاع کند. بنابراین افزایشی بیش از آن منوط به قدرت طرف سوم، یعنی کارگران و مزدبگیران خواهد بود. تأثیرگذاری آن‌ها هم در مذاکرات به‌نوبه‌ی خود وابسته به آن است که توان چانه‌زنی بالاتری داشته باشند. و افزایش توان چانه‌زنی کارگران نیز منوط به کنش آگاهانه‌ و جمعی آن‌ها خواهد بود. به عبارت دیگر، مذاکرات مزدی ۹۷ تنها در صورتی می‌تواند برای دستمزدبگیران امیدوارکننده باشد که همراه با اقدامات و مطالبات سازمان‌یافته جمعی دستمزدبگیران و کارگران باشد.

ضمن این که طرف کارفرما هم اگر اندکی به افق دورتر نگاه کند متوجه می‌شود که در وضعیت رکود ساختاری کنونی افزایش دستمزدها بالاتر از نرخ تورم بیش از آن که تأثیر منفی روی افزایش بهای تمام‌شده‌ی کالاهاخدمات داشته باشد تأثیر مثبت در افزایش تقاضا و کاهش اثرات رکود ناشی ازفقدان تقاضای موثر دارد. در مقابل تأثیر رکودزای عواملی مانند افزایش بهای حامل‌های انرژی به‌مراتب بیش از افزایش دستمزد خواهد بود.

در این شرایط دشواری کارگران در مذاکرات مزدی دوچندان می‌شود؛ از یک طرف انقباض بودجه و گران تر شدن سبد هزینه‌های زندگی و از طرف دیگر دولتی که ادعا می‌کند تورم تک رقمی‌ست؛ در این شرایط آیا دولت به نرخی بالاتر از نرخ تورمی که اعلام کرده، تن خواهد داد؟

البته به نظر می‌رسد ‌دولت برای این که کماکان ادعا کند تورم تک‌رقمی است در ماه‌های آینده یا باید دیگر اصلاً نرخ تورم را اعلام نکند یا آن که به لطایف‌الحیل و تغییر شیوه محاسبه تورم کوشش کند نرخ اعلامی تورم را پایین‌تر از نرخ واقعی باشد. دولت طبعاً در شرایط نبود فشار اجتماعی، با توجه به این که انتخاباتی هم در سال آینده در پیش نداریم و ظاهراً مایل نیست منابع مالی‌اش را صرف هزینه‌های معیشتی و آموزشی و بهداشتی بکند، حتی‌الامکان تلاش می‌کند به نرخ‌هایی بالاتر برای افزایش دستمزد تن ندهد. به‌خصوص که عوامل ساختاری مانند نرخ بالای بیکاری و بی‌ثبات‌کاری هم به زیان کارگران است. اما با همه این‌ها در صورت وجود فشار اجتماعی و حرکت فعال جنبش‌های اجتماعی می‌توان امیدوار بود که تلاش‌ها برای افزایش دستمزد ثمر بدهد. توجه بکنید که در ماه‌های قبل نشانه‌های مثبتی برای اعتلا این تحرکات جمعی وجود داشته است.

گفتگو: نسرین هزاره مقدم

اعتراض به احضار و پرونده سازی علیه کارگران هپکو / اتحادیه آزاد کارگران ایران

ما کارگران و مردم شریف ایران کارگران هپکو را با راهپیمائی هایشان در شهر اراک و با شعار “زیر بار ستم نمی کنیم زندگی” می شناسیم. ادامه خواندن Continue reading

طرفداران جنبش سوسیالیستی باید در پاسخ دادن چندین سئولات مبهم متمرکز شوند / سیروان هدایت وزیری

فکر می کنم هر فرد سوسیالیست و آرمان گراه ،  قبل  از اینکه فعالیتی را در جهت تحقق اهداف خود انجام بدهد ،  که در ابتدا تمامی مسائل ناروشن و مبهم  را تجزیه و تحلیل  کرده باشد  ، جامعه ای که قرار هست  تحقق اهداف سوسالیستی در آن متحقق شود  ، یک تحلیل جامعی را ارائه دهد ، روانشناسی اجتماعی جامعه مورد نظر خود را درک کند  و سعی می کند از مسائل حاشیه ای و سطحی پرهیز نماید و خیلی از مسائل مثبت و منفی را تقسیم بندی کند و از تجربیات جنبش سوسیالیستی برای نیل به هدف مورد نظر خویش استفاده نماید و سعی می کند بجای برخورد کلیشه ای و کپی برداری ، بهترین راه ممکن را برای خوشبختی خود ، اطرافیان و کل جامعه هموار سازد.

آنچه مرا به گفتن مسائل فوق وادار میسازد ، آن هست که چرا اکثریت جامعه جهانی گرایش به سوسیالیزم را از خود بروز نمی دهند ، اگر چه سوسیالیست ها ، اعتقاد راسخ به اهداف خود دارند ، که ” تنها راه رهایی بشریت رسیدن به اهدف سوسیالیستی و فراتر از آن کمونیستی” هست . این مثال شبیه مثالی هست که ، چرا سرمایه داران  بزرگ ، برای رسیدن به  “بهشت “  سرمایه گذاری نمی کنند ، و به این فکر بیفتند که بعد از مرگ شان ، زندگی بهتری همانند ، آنچه که دارند ، داشته باشند . اما تفاوت این دو مقوله  در آنجاست ، گرایش  اولی ماتریالیستی و  جهانی برای  بهتر زیستن کردن هست ، واما دومی ،  گرایش ایده آلیستی و فانتازی  هست  که سرمایه گذاری خود بخود تهی می گردد . در نتیجه سرمایه دارن می دانند که  بهشتی در کار نیست . اگرچه خیلی از  ملیارد های مسلمان احساس می کنند با سرمایه گذاری در چارچوب  داده های  “خمس”  و  “زکات” ، جایی را در ” بهشت ” دارا خواهند بود ، اما در عین حال این احساس را نیز  دارند که که می توان  روی سر “خدا”  کلاه گذاشت .  فکر بر آن هست که  سوسیالیست ها  همچون نیت و قصد را ندارند و رئال و ماتریالیست هستند ، و بویژه مسائل مطرح شده از جانب کلاسیک های سوسیالیست و کمونیست را  در هر ابعادی مورد سنجش قرار  میدهند تا اینکه بلاخره  ،  سمت و  سوی حرکت در تحقق اهداف  را به منتهی علیه برسانند و از آن نتایج مثبت بگیرند.

و این زمانی هست که سوسیالیست ها گفتمان کلاسیک های سوسیالیست و کمونیست را  بعنوان آییه های آسمانی تشبیه نکرده باشند و اگر چنین کرده اند ، تا کنون به نتیجه ایی نرسیده اند . بطوریکه هم اینک هیچ سوسیالیستی یافت نمی شود که سوسیالیزم واقعا موجود را به چالش نگرفته باشد و هیچ سوسیالیستی نیست که  با بحران آلترناتیو سوسیالیستی در مقابل سرمایه داری هم اینک مواجهه نشده یاشد . اما مهمترین آن هست که زمینه های این بحران را باید شناخت و به خیلی از سئولات مبهم پاسخ داد . اتفاقا در حول و حوش همین مسئله هست ،  سئولات مورد نظر مطرح می گردند :

۱٫ آیا اساسا دوران سلسله سازی فرماسیون اجمتاعی  “کارل مارکس” با توجه به وجود زیگزاک ها و  بغرنج های تاریخ اجتماعی درست بود و هست ؟ فرماسیون اجتماعی عبارت بودند از :  دوره برده داری ،  دوره فتودالی ،  دوره سرمایه داری و دوره سوسیالیستی و کمونیستی

۲٫ آیا دولت ها ناگزیر طبقاتی اند .

۳٫ آیا تعیین ارزش کالا بر تناسب مقدار کاری هست که روی آن صورت می گیرد ؟

۴٫ آیا ارزش اضافی سود کالا باید به حساب تولید کننده واریز  شود ؟ و دستمزد تولید کننده بر چه مبنایی تعیین می گردد و تقسیم کار تولیدی در تعیین  دستمزدها چه نقشی را می تواند داشته باشد.

۵٫  آیا اساسا تمرکز ” صرف”  و “مطلق”  روی تولید کالا ( پرودوکتونیزم)  از یک طرف و از طرف دیگر بسیج و خطاب به  آفرینندگان کالا( تولیدکنندگان)  برای جهش به فرماسیون اجتماعی مورد نظر سوسیالست ها بجاست ؟ و آیا اساسا تولید کنندگان وقت آن را دارند که نه تنها برای خود ، و برای دیگران نیز در چارچوب حزب و دولت  ، شرایط برای گذار به فرماسیون مورد نظر( فرماسیون سوسیالیستی و کمونیستی)  را فراهم سازند ، اگر این وقت را ندارند ، چه کسان و حزبی با “تعلقات مطلق” این وظیفه را بر عهده می گیرد. 

۶٫ آیا اگر چنانچه روی مقولات  کالا و سرمایه متمرکز نشد و این دو ، به عنوان فاکتور در تعیین مناسبات تولیدی به حساب نیایند ،  آیا  مذهب ، یک فرماسیون اجتماعی دیگری به  فرماسیون فوق الذکر اضافه  نمی شود ؟ تا جایی که مناسبات را مذهب تعیین کند ؟

. آیا تاریخ واقعی بشری در گذشته و حال ،  کلکسیونی از مجموعه مناسبات اجتماعی ( فرماسیون اجتماعی)  نیست و یا اینکه با پلی از ذهنیات ، می توان اولی را به آخری بی ربط دانست .

۸٫ آیا لغو مالکیت خصوصی و بجای آن اجتماعی کردن وسایل تولید کالا ، اتوماتیک به خاتمه دادن استثمار انسان از انسان منجر می شود ؟

۹٫ آیا معرف پیشرفت های عظیم بشری در عرصه تکنیک و صنعت  در جوامع کنونی  ، در ناشی از وجود  سیستم سرمایه داری هستند ؟ یا اینکه نه ، این پیشرفت ها ناگزیر بودند ، اگر چنانچه جوامع غربی سرمایه داری و کشورهای سوسیالیستی سابق بلوک شرق مورد مقایسه قرار نگیرند.

 ۱۰٫ آیا سرمایه داری جهانی ، یک سیستم زنجیره ایی به هم پیوسته  می باشد ؟ اگر چنانچه مخرج مشترک آنان را در پرتو استثمار انسان از انسان در نظر نگرفته نشود .

۱۱٫ مسئله سوانح طبیعی و محیط زیست در شکل دادن فرماسیون اجتماعی ( مناسبات تولیدی) چه تاثیراتی را دارند.

۱۲٫ آیا سوسیالیزم ایده آل در این یا آن جامعه بشری مستقر گردیده است . و اگر تا کنون مستقرنشده ،  نشانه های واقعی یک جامعه سوسیالیستی چگونه است . و …

فکر می کنم سئولاتی که به ذهنم  رسید و مطرح شد ، بخش کوچکی از مجموعه سئولاتی باشند که  بی شک طرفداران جنبش سوسیالیستی را وادار سازد ، ضمن اینکه به سئولات پاسح منطقی دهند  ،  خیلی از مسائل نظری را به چالش گیرند ، جوابیه این سئولات را در مبارزات انقلابی خود به عنوان یک تجربه وراهنما به کار بندند.  دراینجا من از تمامی سوسیالیست هایی که به نحوی با مسائل وسئولات فوق درگیر می باشند و بی شک بخشی از مشغله ها ی ذهنی  و فکری آنان را شامل می شود ، خواهان این هستم ، بدون هر گونه تعلقات حزبی و سازمانی در پاسخ دادن به این سئولات دریغ نورزند  . دراینجا  به سهم ، و با توجه به تجارب و مطالعات ، سعی می شود درک معیینی در پاسخ  به این سئولات ارائه شود  . البته اغراق آمیز خواهد بود در جواب دادن به این سئولات ، شک و تردید هایی بوجود نیاید  ،  زیرا نگاه ها می توانند در هر ابعادی متفاوت باشند،  در ثانی شناگر بودن در بحر تئوری اعلام شده تاریخی کلاسیک ها  که طبعا در این سئولات نهفته است  ، کار شناگرهای ماهر نیز هست . اما جدا از همه اینها  ، شاید نیز به نظر خیلی از کسان ،  طرح این نوع سئولات ، جزئی از  بدهییات باشد و این نوع نظرات قبل از تصمیم در شروع حرکت شان ،  قابل هضم بوده باشد . بطوریکه شاید یکی با خواندن کتاب ” ماهی سیاه کوچولو”  نوشته صمد بهرنگی ،  گرایش به سوسیالیزم را پیدا کرده باشد و قانع است به آنچه که باز ابهام آور هست  ، یا کتاب ماکسیم گورکی ، یا دیدن  فیلم ” گاو” ، یا خواندن مجموع آثار لنین ، کائوتسکی ،  پلخانف و یا اینکه آثارهای مارکس و انگلس ،  ولی با وجود استناد به همه اینها  ، دلیلی بر عدم تمرکز روی طرح و پاسخ به  این سئولات نخواهد بود .      

۱٫ آیا دوران سلسله سازی فرماسیون اجتماعی  “کارل مارکس”  با توجه به وجود بغرنج های تاریخ اجتماعی درست بود و هست ؟ فرماسیون اجتماعی عبارت بودند از :  دوره برده داری ،  دوره فتودالی ،  دوره سرمایه داری و دوره سوسیالیستی و کمونیستی

تا انجایی که به پاسخ این سئوال بر می گردد ، فکر می کنم غیر واقعی خواهد بود که به قدمت تاریخی چندین صد هزار سال جامعه بشریت رجوع شود ، زیرا از بدو پیدایش بشریت  ، نوشته و یا علامتی در چگونگی  زندگی انسانها  وجود نداشته است که جامعه انسانی معاصر بدان رجوع کرده باشند ، که انسان ها چه روابطی داشته اند. ولی آنچه که از خصلت و غریزه انسانی پیداست ، ممکن هست که  انسان های اولیه با همدیگر زیست کرده اند ، عواطف و مهربانی نسبت به همدیگر در آنان عمیق بوده باشد و کسی حاضر نبوده است دیگری را به برده خود در آورد .همه با هم زحمت کشیده اند و همه با هم از زحمات استفاده کرد ه اند. در نتیجه نمی توان دوره اولیه را به صراحت “دوره برده داری”  نامید . اما در یک  پروسه مداوم ، در نوع زیستن و ادامه بقاه  تغییرات جبری و اجتناب ناپذیر بوجود آمده است که  “  توان” و “تقسیم کار” به عنوان دو وجهه زیستن مطرح شده است . در اینجا هر کسی نتوانسته است در مقابل حملات حیوانات وحشی مقابله نماید کسانی این کار را بر عهده گرفته اند که  “توان”  داشته اند. ویا اینکه هرکسی نتوانسته شکارچی ماهری باشد و این کار بر عهده کسانی بوده اند  که در شکار کردن حیوانات  برای امرار زندگی خود و دیگران مهارت داشته اند و یا اینکه مهارت داشته اند که چگونه از محصولات زمینی برداشت نمایند . در نتیجه واژه ” توان ” به عنوان یک سنجش در روابط انسان ها مطرح بود است . این سنجش نیز در “تقسیم کار” نقش تعیین کننده ای داشته است . بطوریکه تقسیم کار نه بر مبنای مناسبات و روابط  دوستی ، بلکه بر مبنای توانایی انجام گرفته است . در نتیجه  “تقسیم کار”  نیز خوبخود باعث شده است زمینه هایی را ایجاد کند که بر روابط  تنگاتنگ انسان ها اثر بگذارد . بطوریکه  ” تقسیم کار”  در میان انسان ها عاملی میشود که جمع اولیه ،  بلا اجبار گسیخته و از هم پاشیده شود و به جمعیت های دومی و یا بیشتز منجر شود . در نتیجه این هم پاشی ، در چگونگی  گسترده شدن مناطق زیستی تاثیرات تعیین کننده

ایی صورت گرفته است . بطوریکه ، اگر ناگزیر بودن مهاجرت و سکونت گزیدن آن زمان ها  را در ناشی از شرایط محیط زیستی ، آب و هوا در نظر نگیریم ، جایی که شاید همه تصمیم گرفته اند به این یا آن مکان بروند ، “تقسیم کار”  عامل  جهت گیری و شناخت این مکان ها بوده است.  در ثانی اگر تقسیم کار صورت نمی گرفت ، ممکن بود انسان ها به ملیون قلوهایی تبدیل شوند  که یکی بدون دیگری نمی توانستند زیست کنند و این مسئله نیز به عامل  بازدارنده پروسه زندگی منجر می شده است .  در حالی که خصلت طبیعی انسان ها  تا مرگ شان ، امید به پروسه زندگی بوده است . چه بسا اینکه فعال بودن یک انسان در گرو این بوده که در انجام چه نوع کاری تقسیم شده است که از جنس میمون به انسان تکامل یافته اما در خودداری از تقسیم کار ،همان میمون باقی مانده است .

شاید بتوان گفت ، بطور ناگزیر و اجتناب ناپذیر ،  مقوله  ” توان”  و ” تقسیم کار”  به عنوان محرک و ایجاد کننده سراشیب ها در دوران زندگی بشری مطرح گشته است  تا جایی که تاریخ و دوران زندگی جامعه بشری شاهد این  هموار و  سراشیب بوده  است ، در عین حال این  دو مقوله ” توان ” و ” تقسیم کار” ، طوری دوران و سلسله ها را  به همدیگر  جوش و به هم متصل می کند ، تا ما را متقاعد سازد ،  که اساسا تقسیم کردن دوره ای و سیستم ساختن روابط و مناسبات درون جامعه بشری یک نوع  تصورات مکانیکی  و غیر واقعیست . در حقیقت  می توان  هموار و  سراشیب های درون جامعه بشری از گذشته تا حال  را در علوم ریاضی  به    “پریود سینوسی”  نسبت داد ،  پریود ها بهم پیوسته می باشند .  پریودها  ابتدا از صفر شروع می شوند و بعد به بالاترین قلعه می رسند و با رسیدن به قلعه ،  طبق  قانون پریودی ،  مجددا به صفر سقوط می کنند ، بمحض رسیدن به  نقطه  صفر ، پریود به  همان اندازه صعود ، زیر صفر سقوط می کنند ، با رسیدن به درجه سقوط  ، مجددا به درجه صفر صعود خواهد کرد  و با رسیدن به نقطه صفر ، پریود مجددا به بالاترین قلعه صعود می کند ،  تا جایی که حرکت پریودها همان قاعده را خواهند داشت . ایجاد شدن امپراتور ی ها و بعدا سقوط شان تابع یک قاعده ” پریود سینونسی” است  . پایان به اصطلاح  “دوران سرمایه داری”  و ” آغاز دوره سوسیالیستی “  و بعدا سقوط این دوره  ، می تواند جزئی از قاعده “پریود سیونوسی”  باشد. ” سرمایه داری”  نیز ، به قول تئوریسین های کلاسیک به آخرین قلعه رسید ، اما امکان سقوط آن  نیز وجود داشت  ، ولی  بعدا در ناشی از قاعده “پریود سینوسی”  ، انتظار از صعود آن غیره منتظره نبوده و نیست  . همچنین آغاز دوره  ” جامعه برده داری”  و  بعدا زوال این دوره  ، خواه نخواه  ناشی از پریود ها و زیگزاک های درون جامعه بشریست  تا حدودی که  ممکن هست این دوره ،  با شکل دیگری صعود کند . نشانه هایی که  حتی هم اینک در دنیای امروزی وجود دارد ، حاکی از برگشت این دوره  به “شکل دیگری”  میباشد . به برده کشاندن پناهندگان در کشورهایی از جمله لیبی ، ایتالیا ، کشورهای کرانه خلیج و خیلی دیگر از کشورها نشانه ای از آغاز دیگری از پریودهاست . اگرچه طبق نظرات کلاسیک ها ، این دوره ( “دوره برده داری”  ) به “پایان”  رسیده است و با الهام از این ذهن و تفکرات دوره ایی کردن ،  طوری ذهنها بر قاعده  پروسه دوران سازی  متمرکز می گردد  که انگار هم اینک جامعه انسانی ” فقط در میان دو دوران ” سرمایه داری ” و ” سوسیالیستی ” در جدل می باشد . اما اگر این تئوری از بعد منطقه ایی فراتر رود و جهانی تر بررسی شود ،  واقعیت ها در جامعه بشری  برعکس این قضیه عمل می کنند . اساسا قانون پریودی در جامعه بشری به عنوان یک کل عمل می کنند و نه قطعه ، قطعه .  پریود ها غیر قابل قطع هستند و همه با همدیگر درارتباط و  متصل  هستند . بطوریکه یک پریود را نمی توان از دیگری جدا ساخت . درک مکانیکی از قطع پریودهای درون جامعه بشری  و نادیدن گرفتن قانون عملکرد این پریودها ، در عین حال  به تصویر کشاندن  “خط مستقیم”  و “زیمیتری” در جریانات  تکامل جامعه انسانی ، از این جنبه ،  یک دوره ایی پایان یافته  و بر گشت ناپذیر هست  ، و همچنین  اجتناب ناپذیر دانستن سلسله مراتب دوران  و تصور آغاز دوره دیگر ،  اما ” جاودانه”  ،  نتیجه اش تمکین و تمجید سیستم سلسله سازی دوران میباشد ،  بی شک  وچود همچنین تصوری ،  عملا  راه  رسیدن کلیت انسان را  به یک جامعه متعارف و مرفه  مخدوش می سازد .  بی جهت نیست هم اینک  تمامی دستاوردهای جامعه کنونی بشری به یک دوره ایی( “دوران سرمایه داری” )  ربط داده می شود که کمونیست ها  این دوره  را ، دوره  بربریت به حساب می آورند و نسبت بدان احساس بیگانگی می کنند ،  درصورتیکه این دوره  ، جزئی از قاعده های اجتناب ناپذیر سیستم های زیگزاگی و پروید ی هست که از مجرای  ” توان ” و”  تقسیم کار” همانند دوران دیگر گذر می کنند. بطوریکه در گفتمان  کلاسیک های مارکسیست در معرفی  جامعه سوسیالیستی ،   به  مسئله “توان” و بجای ” تقسیم کار” ، اینبار با  واژه  ” استعداد” اشاره شده است . در گفتمان آمده است “هرکسی می  تواند با توجه به ” توان”  و ” استعدادش”  از نعمات اجتماعی برخوردار گردد . یعنی اینکه ” بی توان”   و ” بی استعدادها”  چیزی را دریافت می کنند که تا حدودی بتوانند بقای خود را حفظ کنند و ” نه بیشتر” . اما در جامعه سرمایه داری ،  هرکسی می تواند با توجه به “توان ” و ” تقسیم کار”  از امکانات مادی جامعه در جهت  ادامه پروسه تولید و بازتولید کالا و در عین حال  حفظ و بقای خود استفاده کند و ” نه کمتر”  . همانطوریکه می بینیم ” توان”  و ” تقسیم کار”  به نحوی دوره را به همدیگر شباهت می سازد ، آنچه که اساسا کمونیست ها مدعی هستند که دوره ها اساسا جدا و تفسیم بندی شده اند ، ولی در اینجا ثابت میگردد که  جامعه بشری خوانخواه تابع سیستم های پریود سینوسی است  و  شاید  حتی احاد جامعه بشری یک زمانی خودبخود  در “ناتوانی اش”  و ” تقسیم کار”  به  نوع دیگری  به برده خود  تبدیل شوند ( برده گی ناتوانی)  . در اینجاست که  برخی از وظایف سوسیالیست ها مشخص می شود ، از این جنبه که  چه راه حل هایی  آنان در ممانعت از تشدید زیگزاک و پریودهای درون جامعه بشری بکار بندند . بی شک یکی از راه حل ها می تواند ، تعادل و تخیف سقف این پریودها باشد و آن شرایطی هست که هر کسی در جهت رفاه زندگی و آرامش خود و دیگران  این ” امکان را داشته باشد”  توانائی های خود را درابعاد جسمی و فکری ارتقاه دهد و در عین حال در تقسیم کارها با توجه به توانایی خود مشارکت داشته باشد. در بخش دومی مطلب به پاسخ دومین سئوال  پرداخته می شود . سئوال این هست که   ” آیا دولت ها ناگزیر طبقاتی اند ” .   ادامه دارد