- The Union Of People's Fedaian Of Iran - http://www.etehadefedaian.org -

پیرامون مسئله اعلام رفراندوم برای استقلال کردستان در عراق / سیروان هدایت وزیری

Posted By admin On تیر ۲۹, ۱۳۹۶ @ ۴:۳۰ ب.ظ In دیدگاه ها | No Comments

طبق بیانبه و اطلاعیه ای رسمی حکومت اقلیم کردستان عراق ،  یک رفراندومی حول  استقلال کردستان عراق در ۲۵  سپتامبر ۲۰۱۷ تعیین شده است . اعلام رسمی برای رفراندوم در پی توافقات چند جانبه از سوی احزاب و سازمان های سیاسی ، از جمله حزب دمکرات کردستان عراق و اتحادیه میهنی کردستان عراق صورت گرفته است . با اعلام رسمی رفراندوم حول استقلال کردستان عراق ، خیلی از احزاب ، سازمان ها ، کشورهای منطقه و بین المللی نسبت مواضع  سیاسی خود را اعلام نموده اند . در این اعلام مواضع ،  نشان می دهد که برخی از احزاب و کشورها موافق و برخی دیگر مخالف و بعضی نیز هنوز حالت ممتنعی را به خود گرفته اند .

البته قبل از اعلام رسمی تاریخ برگزاری رفراندوم ، رئیس حکومت اقلیم کردستان عراق  ، آقای مسعود بارزانی ، سفرهای پی در پی ای را به کشورهای منطقه ، ازجمله  آمریکا و اروپا داشته و نظرات آنان را به نحوی جویا شده است . 

با اعلام رسمی تاریخ رفراندم ، این مسئله در بعد منطقه ایی و بین المللی به یک موضوع حادی تبدیل شده است و تا حدودی خیلی از احزاب ، سازمان و بویژه کشورهای منطقه را به حساسیت وادار ساخته است . البته آنچه که به حساسیت برخی از کشورهای منطقه بر می گردد ، شایان توجه بیشتر می باشد . رژیم جمهوری اسلامی سریعا موضوع خود را در خصوص رفراندوم  برای استقلال کردستان عراق اعلام نمود و بر “یکپارچگی تمامیت ارضی عراق”  تاکید نموده است . دولت ترکیه نیز همانند رژیم جمهوری اسلامی ،  مخالفت خود را نسبت به رفراندوم اعلام نمود  و اساسا واژه استقلال برای این کشور ناپذیرفتنی ست . کشورهای غربی نسبت به موضوع رفراندوم یک حالت ممتنع و محتاطانه ایی را در پی گرفته اند و شاید آنان ،  اگر رفراندم در خصوص استقلال کردستان عراق مثبت واقع گردد ، به یک واقعه غیر مترقبه ای مواجه شوند و با توجه  به  مسائل حقوقی و عرفی و همچنین توازن قوا در منطقه به طرف مثبت بودن این موضوع گرایش یابند و آن را به رسمیت شناسند . کشورهایی از جمله عربستان سعودی و مناطق عربی نشین خلیج و اسرائیل نسبت به این رفراندم خوشایند می باشند و از هم اینک نتایج این رفراندم را به رسمیت می شناسند .

به هر صورت ،  اینکه این رفراندم چه نتیجه ای را داشته باشد ، تاریح رسمی  برگزاری آن اعلام شده است . آنچه که اهمیت مسئله است ، چرا مسئله رفراندم برای استقلال کردستان عراق هم اینک و در این شرایط مطرح گشته است ؟  آیا اساسا رفراندم یک مسئله حقوقی و طبیعی مردم کردستان عراق می باشد ؟ و یا اینکه نه ، ” اساسا رفراندم برای استقلال کردستان غیر منطقی می باشد” و” تمامیت ارضی عراق” مرجعیت بیشتری دارد . پاسخ دادن به این نوع سئولات می بایستی هر حزب و سازمان مترقی چپ و دمکرات را به خود وادار سازد که پاسخگو باشند . در اینجا سعی من بر این بود که ، جدا از اینکه به آثار کلاسیک رجوع نماییم و پاسخی برای این نوع سئولات داشته باشم  ،  که البته  قبلا اطلاعات مشخصی از این کانال ها بدست آمده بود ،  خواستم برای اطلاعات  بیشتر نظرات معیینی  از  احزاب و سازمان های چپ در ایران را جویا شوم . به همین قصد به سراغ بیانیه و نوشتجات احزاب و سازمان های چپ در ایران رفتم تا مواضع آنان را دریابم . ولی متاسفانه مطلب و نوشته ای را پیدا نکردم و دریافتم که آنان سکوت را بر گفتن ترجیح داده اند . البته شاید این منطق سکوت  ، از جریاناتی که از وضعیت و موقعیت کردها در عراق اگاهی ندارند و اساسا احساس بیگانگی می کنند ، بدور از انتظار نباشد ،  ولی از سازمان و احزابی که مدت زیادی در کردستان عراق سکونت داشتنند انتطار می رفت از خود یک نوعی از حساسیت های انقلابی بروز دهند و این نوع رفراندومی را به چالش انقلابی کشانند . اما در حقیقت ،  تا انجایی که به مسئله ملی بر می گردد  ، آنان صفحات بیشماری را در نشریات خود بازتاب داده اند و از حق تعیین سرنوشت خلق ها  تا حدی جدایی شان دفاع کرده اند ، اگر چه برخی از سازمان و احزاب چپ با آوردن  “اما” و “اگرها” اتحاد خلق را بر جدایی شان ترجیح می دهند ، ولی اگر با یک واقعه غیر مترقبه مواجه شدند ، چه تصمیم و اقداماتی را در نظر خواهند داشت .، آیا آنان به صف مخالفین استقلال می پیوندند ، یا اینکه یک موضوع ممتنعی را در پیش خواهند گرفت و یا اینکه در دفاع از آن ، اقداماتی را در پیش خواهند گرفت. در هر صورت ممکن هست که احزاب و سازمان های چپ ایرانی اتحاد داوطلبانه ملییت ها را بر جدایی شان ترجیح  دهند در نتیچه خود را موظف نمی دانند که بر استقلال تاکید بیشتری نمایند و مبلغ آن باشند.  شاید عدم اعلام مواضع سریع از جانب آنان از همین زاویه باشد ، که البته این نوع سیاست ها عاقبتا اعتماد بنفس در حکم اجرای برنامه های ارائه شده  از سوی آنان بسیار تخفیف خواهد یافت .

بهرحال مواضع و سیاست اصولی نسبت به اعلام رفراندوم  پیشارو در کردستان عراق چپست و از چه دیدگاهی به این موضع نظاره نمود . پاسخ  منصفانه واصولی به نوع سئوالات بدون اشاره اجمالی به روند و پروسه مبارزاتی کردها در عراق ، یویژه بعد از سرنگونی دولت صدام حسین مشکل به نطر می رسد .

تاریخ مبارزاتی کردها در عراق قدمت تاریخی بسیار طولانی دارد . کردها برای احقاق حقوق خود قبل از سرنگونی حکومت صدام حسین در جریان بوده است . کردها در این مبارزات با شکست ها و پیروزی های فروانی مواجه بوده اند . آنچه که این نوع مبارزات را نسبت به مبارزات روتین جهانی و منطقه ایی متمایز می سازد و خصلت این مبارزات را برجسته می کند ،  حضور فعال احزاب و نیروهای سیاسی در سرنوشت این میارزات بوده است . به طوریکه حرکت و جنبش های مدنی در کردستان عراق نه خیابانی ، بلکه مبارزات و مقاومت آنان در مقابل دیکتاتوری و استبداد  در نماد و وجود نیروهای سیاسی درگیر خلاصه می شود . بویژه حزب دمکرات کردستان عراق و اتحادیه میهنی کردستان عراق در سرنوشت مبارزاتی خلق کرد نقش اساسی داشته اند  و هریک از این احزاب با صف بندی معیین سیاسی بر پروسه مبارزاتی خلق کرد در عراق تاثیر گذار بوده اند .البته این احزاب با درک و بینش های متفاوت در دوره ایی از مبارزات با لغزش ها و خطاهای سیاسی مواجه بوده اند . حزب دمکرات کردستان عراق به رهبری ملا مصطفی بارزانی  در سال ۱۹۷۵ در نتیجه توافقات رژیم بحث عراق به رهبری حسن البکر رئیس جمهور وقت عراق و رضا شاه پهلوی در ایران ، که این توافق به “قرارد الجزایر” معروف گشته است ،  ناچار شد به مبارزات حزبی خود در خاک عراق خلتمه داده و نیروهایش را به طرف ایران و در زیر کنترل رژیم شاهنشاهی حاکم بر ایران  گسیل دهد و دوره ای از سکوت و سرخوردگی را در جنبش خلق کرد در کردستان عراق را بوجود آورد بطوریکه این این دوره به نام دوره “آشبه تال” ( تعطیل مبارزه ) معروف گشت. رژیم وقت عراق با استفاده از عقب نشینی حزب دمکرات کردستان عراق از مبارزه ، دست به عملی کردن و اجرای برخی از مفاد و قرارداد الجزایر نمود . طبق قرار داد الجزایر ۲۵ کیلومتر از مرزهای دو طرف ایران و عراق می بایست خارج از سکنه شود و این مناطق ، به منطقه محرمه ( منطقه جنگی ) تبدیل شود . در نتیجه کردهای ساکن این مناطق با زور به ارودگاها و مجموعه شهرک ها در عمق خاک عراق گسیل داده شدند. تمامی روستا و شهرک های موجود در این مناطق توسط حکومت تخریب گردید و حتی سرجشمه های  آب این منطقه با بتون و سیمان  ریزی خشکانیده شد. اما انچه که به قسمت کردنشین کردستان ایران بر می گشت ، رژیم شاهنشاهی با توجه به بحران درونی و بعدا در پی سقوط خود در سال ۱۳۵۷ نتوانست این بخش از قرار داد را کاملا به اجرا در آورد .  ولی رژیم جمهوری اسلامی هم اینک در پی به اجرا در آوردن این سیاست می باشد .

اتحادیه میهنی کردستان عراق با ائتلافی از مجموعه  نیروهای چپ و دمکرات توانست خلا ه  شکست کردها و از جمله حزب دمکرات کردستان عراق را پر کرده و با مبارزات خود ، تو انست سریعا به یک نیروی اجتماعی تبدیل گردد . اما این در حالی بود که بعدا رژیم صدام حسین برای جلوگیری و گسترده شدن نیروهای مخالف خود ، نتها به تخریب کامل مناطق کردنشین در چارچوب قرار داد الجزایر دست زد ، بلکه فراتر از آن به تمامی روستا و شهرها در کردستان حمله ور شد .  بطوریکه با کمک نیروهای سرکوبگر و جنایتکار خود یک شبه هزاران نفر از مردم منطقه کردنشین  بویژه در منطقه بارزان ، محل زادگان ملا مصطفی بارزانی و ایل وی دستگیر نمود و آنان را به یک محل نامعلومی ترانسفر کرد و آنان را سر به نیست نمود .

با وجود اینکه مردم کردستان عراق چندین بار خانه و کاشانه خود را به توسط حکومت وقت عراق از دست دادند ، اما از مبارزات خود در کنار نمایندگان احزاب سیاسی خود  به اشکال گوناگون دست نکشیدند،  بطوریکه هرچه حکومت عراق مرتکب جنایات می شد ، مردم کردستان بیشتر از گذشته مبارزات خود را شعله ورتر می ساختند . بویژه اینکه کردها ،  در طول جنگ ایران و عراق ،  اگرچه با دست دادن هزاران نفر و تخریب مناطق مسکونی خود و حتی متحمل بمباران شیمایی امثال شهر حلبچه و دور بر آن  مواجه بودند  ، اما با روحیات انقلابی خود ، اینبار دیگر وجهه تاریخی همانند سال های ۷۵ که به عقب نشینی منجر شده بود ،  از سوی انان تکرار نگردید و مبارزات آن وارد یک فاز تعیین کننده گردید . هموار شدن این فاز از مبارزات تعیین کننده  شرایط مساعدی را طلب می کرد. این شرایط عبارت بودند از : رژیم بعث عراق به رهبری صدام حسین از قدرت کنار زده شود . دخالتگری کشورهایی همچنین ترکیه ، ایران وسوریه و عناصری از سازمان ونیروهای ارتجاعی موجود در منطقه در امور جنبش ملی و انقلابی قطع گردد و یک دولت دمکراتیک در عراق که بتواند خواست حق طلبانه خلق کرد در خصوص به رسمیت شناختن حق تعیین سرنوشت آنان  به رسمیت شناسد ، استقرار یابد . مسائل برشمرده تا قبل از حمله صدام حسین به کویت در سال ۸۹ متصور نبود . قبل از این تاریخ ، سرنگونی رژیم بعث به رهبری صدام حسین چه در ابعاد داخلی و چه در بعد خارجی نا ممکن بود . حتی رژیم جمهوری اسلامی به مسافت جنگ هشت سا له  با هر قدرت و امکانی را که در اختیار  داشت ، نتوانست حکومت صدام را از پایی درآورد و بر مناطق شیعه نشین جنوب عراق حکمراوایی کند ، آنچه که آرزو و امال سپاه سرکوب گرش بود، نجف و کربلا را از آن خود سازد .

 در هر صورت  بعد از خاتمه جنگ ایران عراق ،  ارتش صدام حسین مجال زیادتری را در سرکوب نمودن جنبش های ملی و مدنی دارا شده بود و برای مدتی همه نیروهای سیاسی موجود در کردستان عراق را ناچار به عقب نشینی به سوی ایران نمود تا حدودی که طبق سخنان نیرو.های احزاب کرد عراقی  موجود در کناره های مرزی ایران و عراق ، انان به یک وجب خاک در کردستان عراق راضی از ماندن در ایران  بودند . اما دیری نپایید اوضاع به گونه دیگری تغییر یافت . ارتش صدام حسین به کویت حمله کرد و کویت را به عنوان یکی از استان های خود ضمیمه عراق نمود . این اشتباه تاریخی از جانب صدام حسین  اوضاع در منطقه را تغییر داد و زمینه برای شرط هایی که بر شمرده شد ، آماده گردید . سرنگونی دولت صدام حسین هموار شد احزاب و نیروهای سیاسی امثال حزب دمکرات کردستان عراق و اتحادیه میهنی کردستان عراق برای رویاروی با ارتش صدام حسین آماده بیشتری یافتند . نیروهای ائتلاف بین المللی به رهبری امریکا خود را مثل یک اژده های گزیده احساس کرده بود که تصاحب کویت از جانب صدام حسین غیر قابل بود و این مسئله ،  از قدرت و توان  کردها و اپوزیسیون علیه صدام حسین بسیار بالاتر و تعیین کننده به حساب می آمد. نیروهای ائتلاف به رهبری امریکا با یک حمله گسترده درحدود چندین روز توانست نیروهای ارتش صدام حسین را تار و مار کرده و عاقبت شهر بغداد و کاخ ریاست  جمهوری صدام حسین نیز تسخیر کند  و صدام حسین را از پایتخت فراری دهد . عاقبت صدام حسین بعد از مدت فراری ، دستگیر شد و به اعدام محکوم گردید .  با هم پاشیدن ارتش صدام و سقوط رژیم بعث زمینه را برای حمله نیروهای سیاسی کرد آماد ساخت و آنان نیز با یک حمله گسترده از روستا به شهر ، اکثریت مناطق کردنشین را تصاحب کردند . کردها با محض اینکه شهر ها راتصاحب کردند به تشکیل ارگان و نهادهای مدنی از جمله پارلمان خودی پرداختند و همزمان با ائتلاف با نیروهای اپوزیسیون بر سر معاهده هایی که بعدا داشته بودند ، قدرت سیاسی ائتلافی را در بغداد به دست گرفتند .  در این تقسیم بندی ، پست ریاست جمهوری به کردها و دولت اجرایی به عرب ها واگذار گردید . البته ائتلاف کردها و اپوزیسیون سراسری عراق بدون یک پلاتفرم و معاهده میسر نبود و آنان با توافق و مصالحه حول یک پلاتفرم توانستند یک حکومتی را به اسم  “حکومت فدارال عراق” تشکیل دهند اما کارکرد و مکانیزم این حکومت بدون نظارت و دخالت دولت های ائتلافی با رهبری آمریکا  میسر نبود.

البته بیشی نپاید که معاهده و قرادهای کردها با اپوزسیون سراسری در عراق به یک زمینه اختلاف  فیمابین منجر گردید. از جمله این معاهده و قراردادها ،  ماده ای تحت عنوان ” ماده ۱۴۰″ قانون اساسی بود که مناطق شهر کرکوک در حاکمیت و اداره کردها محسوب شده بود و همچنین نیروهای نظامی کردها ” پیشمرگه ” مسئولیت مرزبانی مناطق کردها را عهده دار خواهند بود و بودجه نظامی آنان  بر عهده حکومت مرکزی می باشد . البته این قرارداد و معاهده ها زمانی به امضا رسیده بود که اپوزیسیون سراسری هنوز طعم قدرت سیاسی در بغداد را نچشیده بودند ، اما آنان با خزیدن به قدرت سیاسی  بده و بستان های خود را سرزنش می کنند  .

آنچه که هم اینک  اوضاع سیاسی  در عراق را ترسیم می کند ، بازگشتی از به دوران حکومت داری صدام حسین ، بدون صدام حسین ،  اما دخالت مستقیم رژیم جمهوری اسلامی ایران و کشورهای ارتجاعی منطقه  در چگونگی حکومت داری در این کشور  می باشد . مسائلی همچون تبعیصات مذهبی ، ملی ، قومی ، فرهنگی ، اقتصادی  وسیاسی خصیصه های حکومت کنونی  در عراق می باشد  انچه که قبلا این خصوصیت حکومت جدید پیش بینی نشده بود .  اما متاسفانه  این مسائل در پروسه معیینی تا انجا عمق پیدا می کند که احزاب و نیروهای سیاسی کرد  را وادار می سازد به مشروعیت این حکومت خط بطلان بکشند و از مکانیزم اجرای و سیاسی این حکومت متمایز شوند . مسئله رفراندم برای استقلال کردستان عراق را باید از این کانال تحلیل و بررسی نمود . ولی آنچه که پرنسیپ هر سازمان دمکرات و چپ را به آن وادرا می سازد ، حق تعیین سرنوشت خلق ها در سرنوشت خویش می باشد و به مثابه آن ، ارفراندوم کردها ها  بویژه در عراق  برای  حق تعیین سرنوشت تا حدی جدایی شان دفاع نمود .  

  


Article printed from The Union Of People's Fedaian Of Iran: http://www.etehadefedaian.org

URL to article: http://www.etehadefedaian.org/%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%85%d9%88%d9%86-%d9%85%d8%b3%d8%a6%d9%84%d9%87-%d8%a7%d8%b9%d9%84%d8%a7%d9%85-%d8%b1%d9%81%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%88%d9%85-%d8%a8%d8%b1%d8%a7%db%8c-%d8%a7%d8%b3%d8%aa

Copyright © 2011 Etehade Fedaian. All rights reserved.